“Laguna de Gallocanta” een natuurgebied om zuinig op te zijn

In de zomer

en het vroege najaar is het landschap er dor en droog. En zijn het aardkleuren of de gele en bruine tinten van het riet en de zonnebloemen die het land kleuren rondom de Laguna de Gallocanta.

In de winter

en het vroege voorjaar ligt er – mede doordat de lagune ca. 1.000 meter boven de zeespiegel ligt - vaak sneeuw en kleurt het landschap wit. Het zoutgehalte van het water in de lagune is tien keer hoger dan dat van zeewater, vanwege het hoge zoutgehalte vriest de lagune niet dicht. Doordat er duizenden Kraanvogels overwinteren zie je in de winter overal verkleumde vogelaars en belangstellenden staan. De bezoekers komen niet alleen met bussen vol uit Spanje, je ziet ook veel vogelaars uit andere delen van Europa. Parkwacht(st)ers hebben dan de handen vol om de vele kijklustigen op afstand en uit de beschermde gebieden te houden. De twee bezoekerscentrums – één bij Bello en de ander in Gallocanta – draaien in dit seizoen overuren. 

De lagune

met op de achtergrond het plaatsje “Bello” gelegen in de provincie Teruel. Bello heeft 282 inwoners en is daarmee het grootste dorp langs de lagune.

Maar dit voorjaar

 is dankzij de overdadige regen het landschap in en in groen, is de droogte voorbij, zijn de bezoekers verdwenen en staat er weer voldoende water in de lagune.

De lagune

met in de verte het 55 inwoners tellende dorpje “las Cuerlas” gelegen in de provincie Zaragoza.

In dit unieke landschap

wonen slechts 5,11 inwoners per vierkante kilometer, een enorm verschil met de “Randstad Holland” met 915 inwoners per vierkante kilometer. Hier heerst het geluid van de stilte en als je er niet naar op zoek bent kom je er geen mens tegen.

Het dorp “Gallocanta”

ligt direct aan de lagune, heeft 154 inwoners en is gelegen in de provincie Zaragoza.

Alleen het geluid

 van een enkele tractor en van vogels, heel veel vogels verstoren de stilte. Want behalve de nu vertrokken kraanvogels zijn hier 220 verschillende soorten vogels waargenomen. Vogeltellingen in de winter geven een gemiddelde van 150.000 exemplaren. Uitschieter was de winter van 1998 toen werden 400.000 vogels geteld.

Er zit geen vis

in de lagune maar je vindt er wel reptielen en amfibieën. Ook bezoeken zoogdieren uit de omringende heuvels en bergen het gebied. De Laguna de Gallocanta is het grootste natuurlijke meer van het Iberisch schiereiland en samen met Laguna de Fuente de Piedra – in de provincie Malaga - is het de grootste zoutwater lagune in Europa. Het gebied is dan ook uitgeroepen tot Wetland van internationale betekenis (Ramsar-conventie).

“Laguna de Gallocanta” een natuurgebied om zuinig op te zijn.

Van Villahermosa del Río naar Puertomingalvo

Daar waar

de riviertjes Carbo en Mayor samenvloeien ligt - in de Comarca Alto Mijares van de provincie Castellón – het stadje Villahermosa del Río. Ooit behoorde het tot de heerlijkheid van Zayd Abu Zayd, laatste Almohaden gouverneur van Valencia en bondgenoot van Jaime I, Koning van Aragón, Valencia en Mallorca en Graaf van Barcelona. 

Het stadje 

werd voor een groot gedeelte verwoest in de loop van de gevechten in de Spaanse Successieoorlog - 1701–1714. Tijdens de drie Carlistische oorlogen - tussen 1833 en 1876 - was er veel militaire activiteit in en rondom de plaats. Villahermosa del Río ligt op 730 meter boven de zeespiegel en van hieruit kun je een wandeling naar de top van de Peñagolosa maken, met zijn 1813 meter de hoogste berg van de Comunidad-Valenciana.

We slaan

de CV 175 op en rijden langs de Barranco del Aigua richting Puertomingalvo. Aangekomen in de provincie Teruel veranderd de naam van de weg in de TE-42. Links ligt de diepte en rechts het gebergte.

De op bepaalde plaatsen

behoorlijk hobbelige en slingerende weg stijgt in de 13,3 km tussen Villahermosa del Río en Puertomingalvo van 730 m naar 1.456 m boven de zeespiegel. 

Direct over de top 

zien we Puertomingalvo liggen zoals het er eeuwen geleden ook al heeft gelegen.

Vanwege de hoge ligging

heerst hier een continentaal klimaat met koudere winters. Het stadje ligt vaak in de sneeuw of is in mist gehuld. Puertomingalvo heeft circa 160 inwoners - 1,52 Inw./km² - en ligt in de Comarca Gúdar-Javalambre , in de Spaanse provincie Teruel in Aragón. Omgeven door de prachtige natuur van de Serranía del Maestrazgo.

Zijn geschiedenis

gaat terug tot de tijd van de Iberiërs, maar ook de Romeinen en de Moren waren hier. De Moren was de benaming voor de islamitische bevolking van het middeleeuwse Spanje. De Moren waren voornamelijk Marokkaanse Berbers en Arabieren. In 711 vielen de Moren Spanje binnen onder de leiding van Tarik ibn Zijad. Hierna wisten zij geheel Spanje en het zuiden van Portugal te veroveren. Vanaf ongeveer 800 begint de Reconquista, waarbij de Moren beetje bij beetje teruggedrongen werden. De christelijke vorsten hadden uiteindelijk niet minder dan zeven volle eeuwen nodig om het land – dat de Moren in vier jaar tijd hadden ingenomen – te heroveren.

Puertomingalvo

werd in 1181 door de christenen heroverd, de oprichtingsakte van de stad is in 1202.  

                                                          

 Rondom

het stadje liggen vrij moeilijk te bewerken landerijen, in de zomer is het regelmatig erg droog. Er wordt voornamelijk graan verbouwd. 

Boven de graanvelden

kun je regelmatig de Blauwe en Grauwe kiekendief zien vliegen. En je ziet er ook veel Vale gieren, die soms rakelings over de top van de berg scheren.

Het Droge en Dorre Spanje

Zoek op Google naar “het échte Spanje” en je krijgt circa 4.770.000 resultaten. 

Gek, ik wist niet dat er een echt en een onecht Spanje bestond. Maar het gaat nog verder er is schijnbaar ook een echt Andalusië, Baskenland of Valencia. Als iemand een camping, hotelletje of B&B begonnen is in een streek waar weinig toeristen komen dan adverteren ze al snel met “het échte Spanje”. Alsof de rest van Spanje niet echt zou zijn, waarschijnlijk bedoelen ze het authentieke Spanje, omdat er in hun streek nog weinig veranderd is. Ze komen door het adverteren met de kreet “het échte Spanje” automatisch in de knoop, want als de advertentiecampagne succesvol is en er veel toeristen op afkomen is het gelijk – volgens hun eigen beleving - “het échte Spanje” niet meer. 

Allemaal onzin natuurlijk er is maar één Spanje – mooi of lelijk - en dat is echt Spanje, een land van contrasten.

Deze keer wat foto’s van het droge en dorre Spanje. 

Comarca Campo de Belchite, Provincia de Zaragoza

Comarca Alto Guadalentín, Provincia de Murcia

Comarca Campo de Belchite, Provincia de Zaragoza

Comarca Tierra de Badajoz, Provincia de Badajoz

Comarca Campo de Belchite, Provincia de Zaragoza

Comarca Oriental, Provincia de Murcia

Comarca Maestrazgo, Provincia de Teruel

Comarca Vinalopó Medio, Provincia de Alicante

Spanje heeft 121 van de 200 habitats voor flora & fauna die de Europese Unie erkent. 

De provincies van Spanje, die onderdeel zijn van de Spaanse autonome regio's, zijn onderverdeeld in comarca's. De bevoegdheden van een comarca verschillen per regio; in sommige regio's (zoals Catalonië) hebben de comarca's veel bevoegdheden, terwijl ze elders - zoals in Galicië - geen enkele bevoegdheid hebben.

De klok is teruggezet

Het was 5 voor 12, 
de hele winter had het nauwelijks geregend in Spanje. De stuwmeren begonnen al aardig leeg te raken en ik besloot om een rondje te maken om te kijken hoe erg het met de droogte gesteld was.

En dat was niet mis, 
veel stuwmeren stonden op het niveau van wat ze normaal staan aan het eind van een lange hete zomer. Verloren schatten, zoals deze MG-B, kwamen weer boven water. Hopelijk niet de MG van Albert en Mara.

Watervogels, 

waaronder deze Purperkoet (Porphyrio madagascariensis), probeerden op gortdroge rivierbeddingen hun kostje bij elkaar te scharrelen. 

Maar zie, het wonder geschiede. 
Op de terugweg naar huis - met een camper onder het stof – begon het, bij het op 1.456  meter hoogte gelegen Puertomingalvo, zachtjes te sneeuwen. 

Afdalend 
in de richting van Valencia ging het over in regen en eenmaal thuis stortregende het en moest ik, door een verstopte afvoer, het terras leeg gaan staan te hozen.

Zo zie je dat in een etmaal de wereld er ineens heel anders uit kan zien. Er is in die 24 uur heel wat regen gevallen en de stuwmeren zijn weer een beetje voller. Maar het is natuurlijk lang niet genoeg, het is nu 10 voor 12.

Buizerd (Buteo Buteo)

Agressieve Buizerd valt wandelaars en fietsers lastig in Waspik - De politie waarschuwt voor een agressieve buizerd in het buitengebied tussen Winterswijk en Aalten - Buizerd valt fietser aan! - Een hardloopster is afgelopen weekeinde tijdens het joggen door het Weteringpark in Almere aangevallen door een buizerd - Buizerd valt hardlopers aan - Een buizerd heeft gisteren in Doetinchem een man aangevallen. De man zag de roofvogel recht op zich afkomen. - De buizerds in de omgeving van Paleis Soestdijk hebben opnieuw een jogger aangevallen - Alsof er een tak op haar hoofd viel, maar het was toch echt een buizerd die Jolanda Scherpenberg tegen het hoofd vloog - Buizerd valt twee trimmers aan in Heeze - Een buizerd heeft in Zutphen al meerdere keren hardlopers aangevallen - Wie gaat joggen in de buurt van Bertem of Bierbeek kan maar beter zijn hoofd beschermen - Gestreste buizerd valt in broedtijd vaker aan - De Terneuzenaar Hein Haverkamp is twee keer aangevallen door een buizerd - Schoolgaande kinderen uit het Friese dorp Oldelamer krijgen begeleiding omdat ze aanvallen te verduren hebben van een waakse buizerd -  Buizerd valt Zutphense hardloper vijf keer aan.

Zo maar een paar koppen uit Nederlandse kranten van het afgelopen jaar. De Buizerd schijnt tijdens het broedseizoen niet echt bang voor mensen te zijn.

 

Alleen kom ik dit soort buizerds nooit tegen, als ze mij zien heb ik altijd maar een paar seconden om een foto van ze te kunnen maken en dan zijn ze weer verdwenen.

Of zouden mens en dier elkaar in Spanje misschien minder in de weg lopen?

Geen regen gevonden

Afgezien van de regen

 op de Mont Aigoual in de Franse Cevennen, ben ik op mijn tochtje door Noord-Spanje en Zuid-Frankrijk geen regen meer tegen gekomen. Het was overal droog en warm.

De “Laguna de Gallocanta” 

die gedeeltelijk in de Spaanse provincies Zaragoza en Teruel ligt, is zelfs helemaal droog gevallen. Normaal moeten hier over enkele dagen de eerste kraanvogels uit het noorden aankomen die de lagune als overnachtingsplaats gebruiken. Maar nu maken wilde zwijnen gebruik van de droog gevallen lagune om snel over te kunnen steken naar de omliggende bergen.

Als er niet snel regen 

komt en er dus geen water in de lagune vloeit betekend dit dat een groot gedeelte van de tienduizenden in Spanje overwinterende kraanvogels zullen doorvliegen naar het eveneens Spaanse Extremadura. Het water in de lagune biedt de kraanvogels bescherming tegen vossen en andere predatoren, ze gebruiken het niet om te drinken want het water (als er water is) in de lagune is zout.

Hoe droog 

het is kun je goed zien aan de stofwolken die een naar huis terugkerende tractor opwerpt bij de lagune.  

Van de Costa Blanca naar Nederland II - Teruel

We vervolgen onze weg door de provincie Teruel op weg naar Nederland. In april ligt er vaak nog sneeuw in delen van de provincie, terwijl onderwijl het graan al opkomt.

De provincie Teruel heeft een droog klimaat, er komen temperatuurschommelingen voor tot 20 graden in enkele uren tijd. In de stad Teruel kunnen de temperaturen variëren van +40ºC tot -20ºC.

Niets voor niets noemen Spanjaarden de provincie het Siberië van Spanje. Er bevinden zich in de provincie Teruel twee skicentra, Javalambre en Valdelinares, op iets meer dan een uur rijden van het centrum van de stad Valencia.

Hetzelfde onderwerp ziet er in de zomer natuurlijk heel anders uit dan in de winter. Het mooie van het binnenland van Spanje is dat je echt de seizoenen ziet, Iets wat je aan de Costa’s, met hun milde klimaat, vaak moet ontberen.

Behalve de extreme temperaturen is de provincie ook dun bevolkt. De bevolkingsdichtheid bedraagt ca.10 inwoners per vierkante kilometer. In Nederland is dat circa 40 maal zoveel. 25% van de bevolking van de provincie Teruel woont in de hoofdstad.

De provincie Teruel is nog vrij authentiek en traditioneel. De helft van de 236 gemeenten van de provincie bestaat uit dorpen en gehuchten van minder dan 200 inwoners.

Die inwoners zijn, in die kleine dorpen, vaak familie van elkaar en ze zijn overwegend van middelbare leeftijd of ouder. De jeugd trekt meestal weg naar de grote steden of de kust. Hoewel je nu ook in de meest afgelegen gehuchten wel jonge immigranten ziet uit Noord-Afrika en het voormalige Oostblok. En -of course- de gepensioneerde Engelsman, maar die kom je werkelijk overal in Spanje tegen. 

Het geloof heeft eeuwenlang een rol gespeeld en doet dat voor de ouderen nog steeds. Het is soms ontroerend om te zien welke prachtige kerkjes zulke kleine gemeenschappen hebben. 

Hoewel het onderhoud van al die kerkgebouwen wel een probleem begint te worden. De hertelwerkzaamheden bestaan meestal uit een noodoplossing om het gebouw voor instorten te behoeden en vaak zijn deze werkzaamheden -door geldgebrek- van slechte kwaliteit of architectonisch niet juist.

In de provincie Teruel vind je ook nog de typische Spaanse symbolen zoals de molens van Don Quijote.

En oude kastelen bovenop een berg, gemaakt van uitgehakte stenen uit diezelfde berg. Zodat er vrijwel geen kleurverschil is met het bouwwerk en de rotsen.

Een roofvogel die je er in de zomer veel ziet op de daken van ruines is de Zwarte wouw (Milvus migrans) .

Deze vogel foerageert vaak op vuilnisbelten maar ook langs stuwmeren, waar hij probeert om een visje te verschalken. Meestal zijn dat gewonde vissen of dode exemplaren langs de oevers. In herfst trekt de Zwarte wouw naar Afrika,  je ziet dan alleen nog de Rode wouw (Milvus milvus) over het landschap vliegen. Een landschap dat afhankelijk van de seizoenen zijn kleuren aanneemt.

 

Ondertussen zijn we dit prachtige landschap haast uit en zijn we ongemerkt bij de provincie Zaragoza aangekomen.

 (Wordt Vervolgd)