Με ιστορική καμπή τον Σεπτέμβριο του 2011 ,το ζήτημα της «ισλαμικής» τρομοκρατίας έχει πάρει μια νέα τροπή.
Για την ακρίβεια βέβαια μιλάμε για τρομοκρατικές ενέργειες στο όνομα του Ισλαμ.
Δηλαδή το Ισλαμ,σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί αυτομάτως στην τρομοκρατία,αλλά και το γεγονός είναι ότι η επίκληση του απο τρομοκράτες δεν είναι τυχαία.
Οι ενέργειες αυτές δεν έχουν τον ίδιο χαρακτήρα και διαιρούνται χοντρικά σε τρεις κατηγορίες
Α.-Υπάρχουν αυτές που γίνονται σε μεγάλη κλίμακα εκτός ισλαμικού χώρου Ν.Υόρκη,Λονδίνο,Μαδρίτη,Μπαλί,ΒομβάηΧαρακτηριστικό τους είναι ο μεγάλος αριθμός θυμάτων,η σύνθετη προετοιμασία,και η μεγάλη εμπλοκή ανθρώπων της ισλαμικής διασποράς.Οι δράσεις αυτές εμπεριέχουν ένα σοβαρό στοιχείο πολιτιστικού σοκ των δραστών τους
Β.-Υπάρχουν οι επιθέσεις καμικάζι στο Ιρακ,και το Ισραήλ που δεν διαφέρουν από παρόμοιες καταστάσεις από άλλες περιοχές με παρόμοια προβλήματα κατοχής ή περιφερειακής ανεξαρτησίας πχ.Βασκία,Β.Ιρλανδία.Εδω βεβαίως υπερτέρει η έννοια του εθνικοαπαλευθερωτικού αγώνα που ιστορικά έχει οξείες μορφές
Γ.-Και τέλος μια σειρά επιθέσεων ενδιάμεσης ισχύος ,εντός των ίδιων των Ισλαμικών χωρών Αίγυπτος,Αλγερία,Μαρόκο,Πακιστάν που περνάνε απαρατήρητες και δημιουργούν την άισθηση των χωρών σε διαρκή τρομοκρατικό κίνδυνο.Εδω υπερτερεί ένα στοιχείο τοπικής ιδιομορφίας που δεν συνδέεται μονόδρομα με το Ισλάμ αλλα με αυταρχικές καταπιεστικές δομές που ενδημούν στην περιοχή.
Για την κατανόηση τους όμως πρέπει να δούμε λίγο πιο αναλυτικά το νέο πολιτικό Ισλάμ ,και μερικούς ιστορικούς κόμβους.
Δηλαδή οι τρομοκρατικές ενέργειες πρέπει να ειδωθούν ως παραπροιόν μιας ευρύτερης αναστάτωσης στον Ισλαμικό κόσμο.
Προαπαιτούμενα για την κατανόηση του πολιτικού Ισλαμ
Το πολιτικό ισλάμ παρέχει μια σχετικά συνεκτική δέσμη ιδεών που κινητοποιεί λαικές μάζες σε χώρες με κυβερνήσεις πολιτικού κοσμικού χαρακτήρα με περιορισμένη δημοκρατική νομιμοποίηση αλλα και ιδιόρρυθμες οικονομίες με ισχυρές κρατικοδίαιτες δομές.
Σε προηγούμενες ιστορικές συγκυρίες ,η περιοχή της Μ.Ανατολής εκκόλαψε μια σειρά από καθεστώτα με πολυ ιδιόμορφα χαρακτηριστικά.Ο Μπααθισμός ο Νασερισμός ήταν για την εποχή τους πολύ ιδιαίτερα ρεύματα με λίγες αντιστοιχίες στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.
Το πολιτικό ισλάμ ακουμπα ακριβώς επάνω στην ίδια οριογραμμή της πολιτικής καινοφάνειας. Η ίδιες ατελείς αυταρχικές «δημοκρατίες»,δημιούργησαν συνθήκες δημιουργίας ενός ρεύματος αντίστασης ,το οποίο σταδιακά διαμορφωθηκε ως ισλαμικό.
Εκείνο που ίσως δεν είναι γνωστό είναι οτι το πολιτικό Ισλάμ είναι σύγχρονο φαινόμενο του 20 αιώνα,με σταδιακή ενίσχυση τις τελευταίες δεκαετίες.Δεν είναι γενικευμένη αναβίωση ενός παλαιωτέρου υφιστάμενου ρεύματος,αλλά ένα απόλυτα νεωτερικό ίσως μεταμοντέρνο κίνημα,του οποίου την εξέλιξη ζούμε τώρα.
Δηλαδή το πολιτικό ισλάμ,είναι ρεύμα αναδιατύπωσης αναθεώρησης που αναδύεται στις ιστορικές χώρες της επιρροής του.Δεν είναι η επικράτηση ενός ιστορικού Ισλαμισμού,αλλα η αναγέννηση του με σύγχρονες δομές και κινητήριες δυνάμεις.
Είναι σαφές ότι υπάρχουν συντηρητικές αρχαικές δομές σε αγροτικές κοινωνιες του ιστορικού Μουσουλμανικού χώρου ,που επικυριαρχούνται εδω και αιώνες από τους κανόνες του ισλαμ.Η επικυριαρχία δεν είναι το πολιτικό Ισλαμ,αλλά μια ενδογεννής συντηρητικότητα που υφαίνεται μέσω της θρησκείας.
Το νεό πολιτικό Ισλαμ είναι νεωτερικό πολιτικό ρεύμα ,που αρδευεται ιδεολογικά από μια συγκεκριμμένη ανάγνωση .
Αν μπορούσαμε να σκαιγραφήσουμε μια πολύ χοντρική ιστορική διαδρομή θα βάζαμε τα εξής τεσσερα κομβικά σημεία.Την δημιουργία των αδελφων Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο,και την επικράτηση της επανάστασης στο Ιραν,και την επικυριαρχία Ερντογάν στην Τουρκία . Τα σημεία αυτά σχηματίζουν μια ιστορική συνέχεια και ,πυροδοτούν αλυσιδωτές αντιδράσεις ιδεολογικής φύσεως, των οποίων τα παρεπόμενα ζούμε τώρα,εξελισσόμενα ζωντανά μπροστά στα μάτια μας.Το νέο πολιτικό ισλάμ είναι μια πολιτικοιδεολογική εξέλιξη γρήγορη,αναπάντεχη κυριολοκτικά στα «πόδια» μας.
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι στην Αίγυπτο.Ο πρώιμος σχηματισμός του νέου πολιτικού Ισλαμ
Ιστορικά πρόκειται για το πρώτο ιδεολογικό μόρφωμα που αναπτύχθηκε στην πιο πολυάριθμη μουσουλμανική χώρα,την Αίγυπτο.
Η Αίγυπτος είναι από τον 19 αιώνα σε μια διαδικασία βίαιης ενσωμάτωσης στις δυτικές δομές οικονομίας.Αυτό σε συνδιασμό με το πληθυσμιακό μέγεθος της χώρας,την στρατηγική θέση με το δίαυλο Σουέζ,δημιούργησε τις δυνατότητες μιας αυθεντικής έκφρασης δυσαρέσκειας και διαμαρτυρίας.
Οι αδελφοί μουσουλμάνοι (ΑΜ) ιδρύονται επίσημα το 1928 ως υβρίδιο θρησκευτικής φιλανθρωπικής οργάνωσης ,που διατυπώνει μια εύλογη κριτική στις κατεστημένες δομές του Αιγυπτιακού κράτους.
Χωρίς να εμπλακούμε σε λεπτομέρειες,η οργάνωση βρίσκει ένα γόνιμο ιδεολογικό έδαφος από τους προβληματισμούς θεολόγων του 19 αιώνα.
Το Αιγυπτιακό κράτος όλον το 20 αιώνα, εμφανίζει χαρακτηριστικά ανικανότητας, μεγάλης επιρροής απο τις ξένες δυνάμεις,αλλα και ένα σχετικά ανεπτυγμένο αστικό ιστό.
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ενισχύονται διαρκώς και εμφανίζουν μια πολιτική πλατφόρμα,επιστροφής στις «ρίζες» .
Η επιστροφή αυτή την εξης ιδιοσυγκρασία
Το Ισλαμ ως θρησκεία εμπεριέχει ρυθμίσεις που αφορούν ολόκληρο το πλέγμα της κοινωνίας,και λειτουργεί ως «πολίτευμα».Εκτός από τις τελετουργικές ρυθμίσεις, ,παρέχει κανόνες συμβίωσης δικαίου , οικονομικών συναλλαγών.Ταυτόχρονα ο ίδιος ο προφήτης Μοχάμεντ δημιούργησε εν ζωή στην Μεδίνα,μια ισλαμική πολιτεία ,εφαρμόζοντας στην πράξη τις ιδέες του,δημιουργόντας ένα απτό πολιτειακό παράδειγμα.
Η επιστροφή προς το παρελθόν για την άντληση πολιτειακών υποδειγμα΄των δεν είναι αναχρονισμός.Ο 19ος αιώνας στην Ευρώπη είναι πνευματικά μια βαθιά αναδίφηση στην αρχαία ελλάδα, την αθηναική δημοκρατία.
Οι ΑΜ,λοιπόν σχηματίζονται ως κύριος εκφραστής της λαικής δυσαρέσκιας ,και ευρίσκονται εδω και ογδόντα χρόνια σε μια πολύ ισχυρή θέση.
Η βασική τους θέση είναι χοντρικά η εξής
Η καθυστέρηση στην Αίγυπτο δεν οφείλεται στο Ισλάμ ,αλλά στην διαφθορά του πολιτικού προσωπικού,που έχει επιμολύνει τις βασικές αρχές του.
Ενα αναγεννημένο Ισλάμ θα ωθήσει τον Ισλαμικό κόσμο στην προοδο.
Δηλαδή αναζητάται ένος δρόμος εκσυγχρονισμού , μια οπτική προόδου.
Εδω αξίζει να σημειωθεί πως η πρόοδος στην Δυτική Φιλελεύθερη παράδωση είναι ταυτόσημη με μια επέκταση και εμβάθυνση δικαιωμάτων,ενω στην ισλαμική παράδωση αυτή έχει πολυ περισσότερο τεχνολογικό χαρακτήρα.Η έννοια των δικαιωμάτων δεν υπαρχει αλλα υπερκαλύπτεται από την έννοια των υποχρεώσεων.
Στην δυτική φιλελευθερη παράδωση τα δικαιώματα είναι ο όρος που ο «λυκάνθρωπος» του Hobbes,θα ισορροπήσει σε ένα εχθρικό περιβάλλον,ενω στην ισλαμική (και άλλες πολιτικές θεολογίες) τα καθήκοντα υπερτερούν γιατί αυτά εγγυώνται μια σταθερότητα που προυπάρχει στην κοινότητα.
Η κατανόηση του υπόβαθρου ατροφίας των δικαιωμάτων ,έναντι των καθηκόντων είναι σημαντική.Η ατροφία προέρχεται από το ηθικοπνευματικό περιβάλλον που δημιουργεί η κοινότητα .Αρκετοί μελετητές μάλιστα τονίζουν και διαφορές εντός των ίδων των καθηκόντων.Σημειώνεται ότι η ισλαμική πόλη ευνοεί παραδώσεις βιβλικής πνευματικής καθηκοντολογίας,ενω η ισλαμική ύπαιθρος το υπόβαθρο μιας χαρισματικής σωτηριολογίας των κληρικών ηγετών.
Οντας λοιπόν οι ΑΜ διαρκως σε ένα καθεστως ημιπαρανομίας,έχουν κατακτήσει ένα πολύ υψηλό κύρος στην Αιγυπτιακή κοινωνία.
Εχουν τεράστια επιρροή σε αστικά και μορφωμένα στρώματα της κοινωνίας,εκτός από τις παραδοσιακές αγροτικές περιοχές.Σε οποιοδήποτε κλαδικό επιστημονικό σωματείο,κλάδο,ή συνδικαλιστική οργάνωση,γίνονται εκλογές με στοιχεώδεις κανόνες δημοκρατίας,οι ΑΜ κερδίζουν ποσοστά άνω του 60%.
Αυτό γίνεται γιατι οι ΑΜ άρρητα αποδέχονται μια λογική εξέλιξης ανάπτυξης,η οποία μλοκάρεται ,κατ’αυτούς,απο τις πολιτικές ελίτ.Ετσι λοιπόν τα αστικά μορφωμένα στρώμματα είναι φυσικοί σύμμαχοι τους.
Είναι όμως σαφές οτι οι ΑΜ διατυπώνουν ένα πολιτικό πρόγραμμα,αποδοχής του υφιστάμενου κράτους,το οποίο επιδιώκουν να μετασχηματίζουν και να διευρύνουν δημοκρατικά
Η καινοφάνεια της Ιρανικής Επανάστασης
Η ιδιαιτερότητα της Ιρανικής επανάστασης έγκειται στο εξής
Σε αντίθεση με τους Αδελφους Μουσουλμάνους στην Αύγυπτο που λειτουργούν ως δύναμη αλλαγής και εκδημοκρατισμού του κράτους, ο Χομεινί διατύπωσε για την εποχή του ένα κανοφανές πρόγραμμα που συνδιάζει τα εξης χαρακτηριστικά
Προωθεί ένα συντηρητικό πλαίσιο ισλαμικής πολιτείας,αλλά με κινητήριο μοχλό τον «λαό».Ο Χομεινί ξεδιπλώνει ένα θεολογικοπολιτικό πλαίσο,στο οποίο η έννοια του λαού έχει κεντρική θέση ,ακριβώς στο πλαίσιο του πιο συγχρονου πολιτικού αιτήματος της φιλελευθερης δημοκρατίας,δηλαδή της λαικής κυριαρχίας.
Γεννημένο σε ένα δεσποτικό καθεστώς αυταρχικής διακυβέρνησης και επεμβάσεων των δυτικών ,το κίνημα του Χομεινί,διαμορφώνει ένα υβρίδιο λενινισμού ισλαμισμού,και τελικά επιτυγχάνει τον στόχο του.Ανατρέπει τον Σάχη και το καθεστώς του ,και εγκαθιστά μια νέα συνταγματική τάξη.
Ο τίτλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι αφ’εαυτου μια επινόηση,καθώς η δημοκρατία δεν ανήκει στην πολιτική θεολογία του Ισλαμ.
Η κινητοποίηση του «λαού» ως αυτόνομου πολιτικού υποκειμένου από τον Χομεινί,είναι ριζικά διαφορετική από την θρησκευτική κινητοποίηση των μαζών από κληρικούς στο όνομα του Ισλάμ.
Υπερβαίνει το ιστολόγιο η ανάλυση,αλλά όλες οι πηγές συμφωνούν ότι στην πολιτικη θεολογία του Χομεινί,ο λαός εκλαμβάνεται όχι ως υποδοχέας θεικών εντολών αλλα ως αυτόνομο υποκείμενο.Στις ίδιες αναλύσεις η Σηιτική διάσταση ,ως κινητήρια δύναμη, θεωρείται αμελητέα.
Πρόκειται για μια ριζική πολιτική μεταβολή,της οποίας οι συνέπειες φαίνονται και αργότερα σε άλλες Ισλαμικές χώρες.
Η ιστορία γράφεται δίπλα μας .Ο Ερντογάν
Ακριβώς δίπλα μας γίνεται μια ιστορική θεμελιακή μεταβολή,με κολοσιαίες επιπτώσεις.
Το πρόβλημα με το Ισλαμ στην Τουρκία είναι ότι κατ’άρχάς είναι τόσο δίπλα μας ώστε μας φαίνεται αδιανόητο να γίνεται κάτι κοσμογονικό (όπως πάντα θα το δούμε ως ιστορία) και δεύτερον η νεοελληνική πρόσληψη για την Τουρκία και τα γίνεσθαι της,διαμεσολαβούνται από σκληροπυρηνικά κλισέ.
Ο Ερντογάν κατα πάσα πιθανότητα θα εγγραφεί σαν ιστορική προσωπικότητα του 21 αιώνα.
Εχει σxηματίσει το δικό του πλέγμα ιδεών που βασιζόμενο στην πολιτική εκκίνηση των ΑΜ στην Αίγυπτο (εκδημοκρατισμός του κράτος,προοπτική εκσυγχρονισμού) και την Χομεινική ανάδειξη του «λαού» ως πρωταγωνιστή,τελικά συγκροτεί την πιο αξιόπιστη ποιλιτικη δύναμη στην γείτονα.Από ότι είναι πλέον δεοδομένο ο Ερντογάν κατάφερε εκπροσωπόντας κυρίως τα μικροαστικά αγροτικά στρώματα ,με τις παραδοσιακές ισλαμικές ρίζες,να εκτοπίσει τα αστικά κοσμικά στρώματα που παρέμεινα εγκλωβισμένα σε ένα παρωχημένο Κεμαλισμό,από την εξουσία.
Δηλαδή ο Ερντογάν με εργαλείο ένα συντηρητικό θρησκευτικοπολιτικό πλέγμα ιδεών ,καταφέρνει να μπολιάσει με αρκετά στοιχεία δημοκρατίας την Τουρκία,σε αντίθεση με την ελεγχόμενη δημοκρατία των στρατηγών.
Υπαρβαίνει τα του ιστολογίου,να αναλύσουμε τις βαθύτερες πηγές αυτού του φαινομένου,αλλά ένα είναι σίγουρο.Ενα ιστορικό γεγονός μετάλλαξης και εμπλουτισμού του Ισλάμ ,συμβαίνει δίπλα μας,κάτι που πιθανότατα η ιστορία θα αναφέρει ως ιστορικό μετά από 15-20 χρόνια.
Είναι προφανές ότι ο ήπιος κοσμικός ισλαμισμός του Ερντογάν θα αποτελέσει το υπόδειγμα που θα αναδειχθεί σε όλον το Ισλαμικό κόσμο,τα προσεχή χρόνια.
Ο τρόμος της γυναικείας σεξουαλικότητας.Πουριτασμός ,Πορνεία , Τρομοκρατία
Ενα από τα σημεία κλειδία για την κατανόηση της ισλαμικής τρομοκρατίας ,κυρίως στην μεγάλη έκφραση της μέσω των θεαματικών ενεργειών εκτός ισλαμικών χωρών είναι το ισχυρό πολιτιστικό σοκ ,που υφίστανται οι ισλαμικές κοινωνίες από την νέα θέση της γυναίκας αλλά και η παραλυτική σχέση που αναπτύσσουν με την επαφή τους με την βιομηχανία του σεξ με την οποία έρχονται σε επαφή.
Στις ισλαμικές κοινωνίες,δεν υπάρχει μια ιδεολογική ή θεολογική προσέγγιση φύλων.
Η οπτική γωνία διαπραγματευσης της θέσης της γυναίκας ,γίνεται μέσω της ευρύτερης και τελικά αρχαικής έννοιας των «γυναικόπαιδων».
Είναι δευτερεύον να αναλυθεί αν αυτή η οπτική προέρχεται από την καθυστερημένη αγροτική κοινωνική δομή,επι της οποίας το Ισλαμ λειτουργεί ως δεοντολογία ή εντός της θεολογίας του Ισλάμ υπάρχουν συμβολικές ανεπάρκειες που δεν επιτρέπουν μια διαβούλευση «φύλου».Ο Ζιζεκ ανακαλύπτει εντός της Ισλαμικής θεολογίας,μια ημιτελή ολοκλήρωση ενός συμβολικού κόσμου (που είναι ανεπτυγμένος στον Χριστιανισμό μέσω του τριαδικού θεού,και της έννοιας του θεού πατέρα) ,που τελικά δεν υπονοεί το «θυλικό» αλλα το έχει εξαφανίσει τελείως.
Για την κατανόηση του ακραίου τρόμου,που προκαλεί στις Ισλαμικές κοινωνίες η αναθεώρηση της θέσης της γυναίκας,και η θεμελιώδης τραυματική αποκόλληση της από τα «γυνακόπαιδα» σε μια θεωρία δικαιωμάτων των φύλων,ας καταθέσουμε το ακόλουθο πραγματολογικό στοιχείο.
Ας φανταστούμε την Σαουδική Αραβία.Ενας ενήλικος άνδρας προσλαμβάνει επί αιώνες την γυναίκα στην σημασία του «γυναικόπαιδου» αλλα μπορεί με το αυτοκίνητο του οδικά να πάει στο Nτουμπάι,όπου έρχεται σε επαφή με τις πιο εξελιγμένες μορφές πορνείας.
Το σοκ είναι τραυματικό,η δε διαχείριση των νοημάτων είναι ουσιαστικά αδύνατη.
Το ρήγμα αυτό ,τροφοδοτεί την πρόσληψη της Δύσης όχι μόνο ως επεμβατικής,επιβουλευτικής δύναμης,αλλα και ως ηθικά διεφθαρμένης, εξαχρειωμένης.
Ο τρόμος για την γυναίκα που εμφανίζεται στις δύο απόλυτες μορφές του «γυναικόπαιδου» και της πόρνης,χωρίς κανενός τύπου διαμεσολαβήσεις,τροφοδοτεί ψυχαναλυτικά την επιθυμία για τον τρόμο του άλλου.
Ετσι λοιπόν μπορούν να εξηγηθούν οι τρομοκρατικές ενέργειες μεγάλης κλίμακας απο μουσουλμανους της διασποράς,που παρότι επιφανειακά ενταγμένοι τελικά είναι οι ίδιοι τρομοκρατημένοι , αποδιοργανωμένοι από το βαθύτερο πολιτιστικό σοκ.
Πηγές
Εκτός από την προσωπική κατάθεση η θεμελιώδης παραδοχή για την ιδιόμορφη νεωτερικότητα του πολιτικού ισλάμ ,έχει αντληθεί κυρίως από το βιβλίο Sami Zubaida “Islam,the people & the state” 1993
Για μα ερεθεστική λακανική ανάλυση της «εξαφανισμένης θυληκότητας» στο Ισλαμ ,απο τον S.Zizek στο “A glance into the archives of Islam”
http://www.lacan.com/zizarchives.htm
Για την ακρίβεια βέβαια μιλάμε για τρομοκρατικές ενέργειες στο όνομα του Ισλαμ.
Δηλαδή το Ισλαμ,σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί αυτομάτως στην τρομοκρατία,αλλά και το γεγονός είναι ότι η επίκληση του απο τρομοκράτες δεν είναι τυχαία.
Οι ενέργειες αυτές δεν έχουν τον ίδιο χαρακτήρα και διαιρούνται χοντρικά σε τρεις κατηγορίες
Α.-Υπάρχουν αυτές που γίνονται σε μεγάλη κλίμακα εκτός ισλαμικού χώρου Ν.Υόρκη,Λονδίνο,Μαδρίτη,Μπαλί,ΒομβάηΧαρακτηριστικό τους είναι ο μεγάλος αριθμός θυμάτων,η σύνθετη προετοιμασία,και η μεγάλη εμπλοκή ανθρώπων της ισλαμικής διασποράς.Οι δράσεις αυτές εμπεριέχουν ένα σοβαρό στοιχείο πολιτιστικού σοκ των δραστών τους
Β.-Υπάρχουν οι επιθέσεις καμικάζι στο Ιρακ,και το Ισραήλ που δεν διαφέρουν από παρόμοιες καταστάσεις από άλλες περιοχές με παρόμοια προβλήματα κατοχής ή περιφερειακής ανεξαρτησίας πχ.Βασκία,Β.Ιρλανδία.Εδω βεβαίως υπερτέρει η έννοια του εθνικοαπαλευθερωτικού αγώνα που ιστορικά έχει οξείες μορφές
Γ.-Και τέλος μια σειρά επιθέσεων ενδιάμεσης ισχύος ,εντός των ίδιων των Ισλαμικών χωρών Αίγυπτος,Αλγερία,Μαρόκο,Πακιστάν που περνάνε απαρατήρητες και δημιουργούν την άισθηση των χωρών σε διαρκή τρομοκρατικό κίνδυνο.Εδω υπερτερεί ένα στοιχείο τοπικής ιδιομορφίας που δεν συνδέεται μονόδρομα με το Ισλάμ αλλα με αυταρχικές καταπιεστικές δομές που ενδημούν στην περιοχή.
Για την κατανόηση τους όμως πρέπει να δούμε λίγο πιο αναλυτικά το νέο πολιτικό Ισλάμ ,και μερικούς ιστορικούς κόμβους.
Δηλαδή οι τρομοκρατικές ενέργειες πρέπει να ειδωθούν ως παραπροιόν μιας ευρύτερης αναστάτωσης στον Ισλαμικό κόσμο.
Προαπαιτούμενα για την κατανόηση του πολιτικού Ισλαμ
Το πολιτικό ισλάμ παρέχει μια σχετικά συνεκτική δέσμη ιδεών που κινητοποιεί λαικές μάζες σε χώρες με κυβερνήσεις πολιτικού κοσμικού χαρακτήρα με περιορισμένη δημοκρατική νομιμοποίηση αλλα και ιδιόρρυθμες οικονομίες με ισχυρές κρατικοδίαιτες δομές.
Σε προηγούμενες ιστορικές συγκυρίες ,η περιοχή της Μ.Ανατολής εκκόλαψε μια σειρά από καθεστώτα με πολυ ιδιόμορφα χαρακτηριστικά.Ο Μπααθισμός ο Νασερισμός ήταν για την εποχή τους πολύ ιδιαίτερα ρεύματα με λίγες αντιστοιχίες στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.
Το πολιτικό ισλάμ ακουμπα ακριβώς επάνω στην ίδια οριογραμμή της πολιτικής καινοφάνειας. Η ίδιες ατελείς αυταρχικές «δημοκρατίες»,δημιούργησαν συνθήκες δημιουργίας ενός ρεύματος αντίστασης ,το οποίο σταδιακά διαμορφωθηκε ως ισλαμικό.
Εκείνο που ίσως δεν είναι γνωστό είναι οτι το πολιτικό Ισλάμ είναι σύγχρονο φαινόμενο του 20 αιώνα,με σταδιακή ενίσχυση τις τελευταίες δεκαετίες.Δεν είναι γενικευμένη αναβίωση ενός παλαιωτέρου υφιστάμενου ρεύματος,αλλά ένα απόλυτα νεωτερικό ίσως μεταμοντέρνο κίνημα,του οποίου την εξέλιξη ζούμε τώρα.
Δηλαδή το πολιτικό ισλάμ,είναι ρεύμα αναδιατύπωσης αναθεώρησης που αναδύεται στις ιστορικές χώρες της επιρροής του.Δεν είναι η επικράτηση ενός ιστορικού Ισλαμισμού,αλλα η αναγέννηση του με σύγχρονες δομές και κινητήριες δυνάμεις.
Είναι σαφές ότι υπάρχουν συντηρητικές αρχαικές δομές σε αγροτικές κοινωνιες του ιστορικού Μουσουλμανικού χώρου ,που επικυριαρχούνται εδω και αιώνες από τους κανόνες του ισλαμ.Η επικυριαρχία δεν είναι το πολιτικό Ισλαμ,αλλά μια ενδογεννής συντηρητικότητα που υφαίνεται μέσω της θρησκείας.
Το νεό πολιτικό Ισλαμ είναι νεωτερικό πολιτικό ρεύμα ,που αρδευεται ιδεολογικά από μια συγκεκριμμένη ανάγνωση .
Αν μπορούσαμε να σκαιγραφήσουμε μια πολύ χοντρική ιστορική διαδρομή θα βάζαμε τα εξής τεσσερα κομβικά σημεία.Την δημιουργία των αδελφων Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο,και την επικράτηση της επανάστασης στο Ιραν,και την επικυριαρχία Ερντογάν στην Τουρκία . Τα σημεία αυτά σχηματίζουν μια ιστορική συνέχεια και ,πυροδοτούν αλυσιδωτές αντιδράσεις ιδεολογικής φύσεως, των οποίων τα παρεπόμενα ζούμε τώρα,εξελισσόμενα ζωντανά μπροστά στα μάτια μας.Το νέο πολιτικό ισλάμ είναι μια πολιτικοιδεολογική εξέλιξη γρήγορη,αναπάντεχη κυριολοκτικά στα «πόδια» μας.
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι στην Αίγυπτο.Ο πρώιμος σχηματισμός του νέου πολιτικού Ισλαμ
Ιστορικά πρόκειται για το πρώτο ιδεολογικό μόρφωμα που αναπτύχθηκε στην πιο πολυάριθμη μουσουλμανική χώρα,την Αίγυπτο.
Η Αίγυπτος είναι από τον 19 αιώνα σε μια διαδικασία βίαιης ενσωμάτωσης στις δυτικές δομές οικονομίας.Αυτό σε συνδιασμό με το πληθυσμιακό μέγεθος της χώρας,την στρατηγική θέση με το δίαυλο Σουέζ,δημιούργησε τις δυνατότητες μιας αυθεντικής έκφρασης δυσαρέσκειας και διαμαρτυρίας.
Οι αδελφοί μουσουλμάνοι (ΑΜ) ιδρύονται επίσημα το 1928 ως υβρίδιο θρησκευτικής φιλανθρωπικής οργάνωσης ,που διατυπώνει μια εύλογη κριτική στις κατεστημένες δομές του Αιγυπτιακού κράτους.
Χωρίς να εμπλακούμε σε λεπτομέρειες,η οργάνωση βρίσκει ένα γόνιμο ιδεολογικό έδαφος από τους προβληματισμούς θεολόγων του 19 αιώνα.
Το Αιγυπτιακό κράτος όλον το 20 αιώνα, εμφανίζει χαρακτηριστικά ανικανότητας, μεγάλης επιρροής απο τις ξένες δυνάμεις,αλλα και ένα σχετικά ανεπτυγμένο αστικό ιστό.
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ενισχύονται διαρκώς και εμφανίζουν μια πολιτική πλατφόρμα,επιστροφής στις «ρίζες» .
Η επιστροφή αυτή την εξης ιδιοσυγκρασία
Το Ισλαμ ως θρησκεία εμπεριέχει ρυθμίσεις που αφορούν ολόκληρο το πλέγμα της κοινωνίας,και λειτουργεί ως «πολίτευμα».Εκτός από τις τελετουργικές ρυθμίσεις, ,παρέχει κανόνες συμβίωσης δικαίου , οικονομικών συναλλαγών.Ταυτόχρονα ο ίδιος ο προφήτης Μοχάμεντ δημιούργησε εν ζωή στην Μεδίνα,μια ισλαμική πολιτεία ,εφαρμόζοντας στην πράξη τις ιδέες του,δημιουργόντας ένα απτό πολιτειακό παράδειγμα.
Η επιστροφή προς το παρελθόν για την άντληση πολιτειακών υποδειγμα΄των δεν είναι αναχρονισμός.Ο 19ος αιώνας στην Ευρώπη είναι πνευματικά μια βαθιά αναδίφηση στην αρχαία ελλάδα, την αθηναική δημοκρατία.
Οι ΑΜ,λοιπόν σχηματίζονται ως κύριος εκφραστής της λαικής δυσαρέσκιας ,και ευρίσκονται εδω και ογδόντα χρόνια σε μια πολύ ισχυρή θέση.
Η βασική τους θέση είναι χοντρικά η εξής
Η καθυστέρηση στην Αίγυπτο δεν οφείλεται στο Ισλάμ ,αλλά στην διαφθορά του πολιτικού προσωπικού,που έχει επιμολύνει τις βασικές αρχές του.
Ενα αναγεννημένο Ισλάμ θα ωθήσει τον Ισλαμικό κόσμο στην προοδο.
Δηλαδή αναζητάται ένος δρόμος εκσυγχρονισμού , μια οπτική προόδου.
Εδω αξίζει να σημειωθεί πως η πρόοδος στην Δυτική Φιλελεύθερη παράδωση είναι ταυτόσημη με μια επέκταση και εμβάθυνση δικαιωμάτων,ενω στην ισλαμική παράδωση αυτή έχει πολυ περισσότερο τεχνολογικό χαρακτήρα.Η έννοια των δικαιωμάτων δεν υπαρχει αλλα υπερκαλύπτεται από την έννοια των υποχρεώσεων.
Στην δυτική φιλελευθερη παράδωση τα δικαιώματα είναι ο όρος που ο «λυκάνθρωπος» του Hobbes,θα ισορροπήσει σε ένα εχθρικό περιβάλλον,ενω στην ισλαμική (και άλλες πολιτικές θεολογίες) τα καθήκοντα υπερτερούν γιατί αυτά εγγυώνται μια σταθερότητα που προυπάρχει στην κοινότητα.
Η κατανόηση του υπόβαθρου ατροφίας των δικαιωμάτων ,έναντι των καθηκόντων είναι σημαντική.Η ατροφία προέρχεται από το ηθικοπνευματικό περιβάλλον που δημιουργεί η κοινότητα .Αρκετοί μελετητές μάλιστα τονίζουν και διαφορές εντός των ίδων των καθηκόντων.Σημειώνεται ότι η ισλαμική πόλη ευνοεί παραδώσεις βιβλικής πνευματικής καθηκοντολογίας,ενω η ισλαμική ύπαιθρος το υπόβαθρο μιας χαρισματικής σωτηριολογίας των κληρικών ηγετών.
Οντας λοιπόν οι ΑΜ διαρκως σε ένα καθεστως ημιπαρανομίας,έχουν κατακτήσει ένα πολύ υψηλό κύρος στην Αιγυπτιακή κοινωνία.
Εχουν τεράστια επιρροή σε αστικά και μορφωμένα στρώματα της κοινωνίας,εκτός από τις παραδοσιακές αγροτικές περιοχές.Σε οποιοδήποτε κλαδικό επιστημονικό σωματείο,κλάδο,ή συνδικαλιστική οργάνωση,γίνονται εκλογές με στοιχεώδεις κανόνες δημοκρατίας,οι ΑΜ κερδίζουν ποσοστά άνω του 60%.
Αυτό γίνεται γιατι οι ΑΜ άρρητα αποδέχονται μια λογική εξέλιξης ανάπτυξης,η οποία μλοκάρεται ,κατ’αυτούς,απο τις πολιτικές ελίτ.Ετσι λοιπόν τα αστικά μορφωμένα στρώμματα είναι φυσικοί σύμμαχοι τους.
Είναι όμως σαφές οτι οι ΑΜ διατυπώνουν ένα πολιτικό πρόγραμμα,αποδοχής του υφιστάμενου κράτους,το οποίο επιδιώκουν να μετασχηματίζουν και να διευρύνουν δημοκρατικά
Η καινοφάνεια της Ιρανικής Επανάστασης
Η ιδιαιτερότητα της Ιρανικής επανάστασης έγκειται στο εξής
Σε αντίθεση με τους Αδελφους Μουσουλμάνους στην Αύγυπτο που λειτουργούν ως δύναμη αλλαγής και εκδημοκρατισμού του κράτους, ο Χομεινί διατύπωσε για την εποχή του ένα κανοφανές πρόγραμμα που συνδιάζει τα εξης χαρακτηριστικά
Προωθεί ένα συντηρητικό πλαίσιο ισλαμικής πολιτείας,αλλά με κινητήριο μοχλό τον «λαό».Ο Χομεινί ξεδιπλώνει ένα θεολογικοπολιτικό πλαίσο,στο οποίο η έννοια του λαού έχει κεντρική θέση ,ακριβώς στο πλαίσιο του πιο συγχρονου πολιτικού αιτήματος της φιλελευθερης δημοκρατίας,δηλαδή της λαικής κυριαρχίας.
Γεννημένο σε ένα δεσποτικό καθεστώς αυταρχικής διακυβέρνησης και επεμβάσεων των δυτικών ,το κίνημα του Χομεινί,διαμορφώνει ένα υβρίδιο λενινισμού ισλαμισμού,και τελικά επιτυγχάνει τον στόχο του.Ανατρέπει τον Σάχη και το καθεστώς του ,και εγκαθιστά μια νέα συνταγματική τάξη.
Ο τίτλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι αφ’εαυτου μια επινόηση,καθώς η δημοκρατία δεν ανήκει στην πολιτική θεολογία του Ισλαμ.
Η κινητοποίηση του «λαού» ως αυτόνομου πολιτικού υποκειμένου από τον Χομεινί,είναι ριζικά διαφορετική από την θρησκευτική κινητοποίηση των μαζών από κληρικούς στο όνομα του Ισλάμ.
Υπερβαίνει το ιστολόγιο η ανάλυση,αλλά όλες οι πηγές συμφωνούν ότι στην πολιτικη θεολογία του Χομεινί,ο λαός εκλαμβάνεται όχι ως υποδοχέας θεικών εντολών αλλα ως αυτόνομο υποκείμενο.Στις ίδιες αναλύσεις η Σηιτική διάσταση ,ως κινητήρια δύναμη, θεωρείται αμελητέα.
Πρόκειται για μια ριζική πολιτική μεταβολή,της οποίας οι συνέπειες φαίνονται και αργότερα σε άλλες Ισλαμικές χώρες.
Η ιστορία γράφεται δίπλα μας .Ο Ερντογάν
Ακριβώς δίπλα μας γίνεται μια ιστορική θεμελιακή μεταβολή,με κολοσιαίες επιπτώσεις.
Το πρόβλημα με το Ισλαμ στην Τουρκία είναι ότι κατ’άρχάς είναι τόσο δίπλα μας ώστε μας φαίνεται αδιανόητο να γίνεται κάτι κοσμογονικό (όπως πάντα θα το δούμε ως ιστορία) και δεύτερον η νεοελληνική πρόσληψη για την Τουρκία και τα γίνεσθαι της,διαμεσολαβούνται από σκληροπυρηνικά κλισέ.
Ο Ερντογάν κατα πάσα πιθανότητα θα εγγραφεί σαν ιστορική προσωπικότητα του 21 αιώνα.
Εχει σxηματίσει το δικό του πλέγμα ιδεών που βασιζόμενο στην πολιτική εκκίνηση των ΑΜ στην Αίγυπτο (εκδημοκρατισμός του κράτος,προοπτική εκσυγχρονισμού) και την Χομεινική ανάδειξη του «λαού» ως πρωταγωνιστή,τελικά συγκροτεί την πιο αξιόπιστη ποιλιτικη δύναμη στην γείτονα.Από ότι είναι πλέον δεοδομένο ο Ερντογάν κατάφερε εκπροσωπόντας κυρίως τα μικροαστικά αγροτικά στρώματα ,με τις παραδοσιακές ισλαμικές ρίζες,να εκτοπίσει τα αστικά κοσμικά στρώματα που παρέμεινα εγκλωβισμένα σε ένα παρωχημένο Κεμαλισμό,από την εξουσία.
Δηλαδή ο Ερντογάν με εργαλείο ένα συντηρητικό θρησκευτικοπολιτικό πλέγμα ιδεών ,καταφέρνει να μπολιάσει με αρκετά στοιχεία δημοκρατίας την Τουρκία,σε αντίθεση με την ελεγχόμενη δημοκρατία των στρατηγών.
Υπαρβαίνει τα του ιστολογίου,να αναλύσουμε τις βαθύτερες πηγές αυτού του φαινομένου,αλλά ένα είναι σίγουρο.Ενα ιστορικό γεγονός μετάλλαξης και εμπλουτισμού του Ισλάμ ,συμβαίνει δίπλα μας,κάτι που πιθανότατα η ιστορία θα αναφέρει ως ιστορικό μετά από 15-20 χρόνια.
Είναι προφανές ότι ο ήπιος κοσμικός ισλαμισμός του Ερντογάν θα αποτελέσει το υπόδειγμα που θα αναδειχθεί σε όλον το Ισλαμικό κόσμο,τα προσεχή χρόνια.
Ο τρόμος της γυναικείας σεξουαλικότητας.Πουριτασμός ,Πορνεία , Τρομοκρατία
Ενα από τα σημεία κλειδία για την κατανόηση της ισλαμικής τρομοκρατίας ,κυρίως στην μεγάλη έκφραση της μέσω των θεαματικών ενεργειών εκτός ισλαμικών χωρών είναι το ισχυρό πολιτιστικό σοκ ,που υφίστανται οι ισλαμικές κοινωνίες από την νέα θέση της γυναίκας αλλά και η παραλυτική σχέση που αναπτύσσουν με την επαφή τους με την βιομηχανία του σεξ με την οποία έρχονται σε επαφή.
Στις ισλαμικές κοινωνίες,δεν υπάρχει μια ιδεολογική ή θεολογική προσέγγιση φύλων.
Η οπτική γωνία διαπραγματευσης της θέσης της γυναίκας ,γίνεται μέσω της ευρύτερης και τελικά αρχαικής έννοιας των «γυναικόπαιδων».
Είναι δευτερεύον να αναλυθεί αν αυτή η οπτική προέρχεται από την καθυστερημένη αγροτική κοινωνική δομή,επι της οποίας το Ισλαμ λειτουργεί ως δεοντολογία ή εντός της θεολογίας του Ισλάμ υπάρχουν συμβολικές ανεπάρκειες που δεν επιτρέπουν μια διαβούλευση «φύλου».Ο Ζιζεκ ανακαλύπτει εντός της Ισλαμικής θεολογίας,μια ημιτελή ολοκλήρωση ενός συμβολικού κόσμου (που είναι ανεπτυγμένος στον Χριστιανισμό μέσω του τριαδικού θεού,και της έννοιας του θεού πατέρα) ,που τελικά δεν υπονοεί το «θυλικό» αλλα το έχει εξαφανίσει τελείως.
Για την κατανόηση του ακραίου τρόμου,που προκαλεί στις Ισλαμικές κοινωνίες η αναθεώρηση της θέσης της γυναίκας,και η θεμελιώδης τραυματική αποκόλληση της από τα «γυνακόπαιδα» σε μια θεωρία δικαιωμάτων των φύλων,ας καταθέσουμε το ακόλουθο πραγματολογικό στοιχείο.
Ας φανταστούμε την Σαουδική Αραβία.Ενας ενήλικος άνδρας προσλαμβάνει επί αιώνες την γυναίκα στην σημασία του «γυναικόπαιδου» αλλα μπορεί με το αυτοκίνητο του οδικά να πάει στο Nτουμπάι,όπου έρχεται σε επαφή με τις πιο εξελιγμένες μορφές πορνείας.
Το σοκ είναι τραυματικό,η δε διαχείριση των νοημάτων είναι ουσιαστικά αδύνατη.
Το ρήγμα αυτό ,τροφοδοτεί την πρόσληψη της Δύσης όχι μόνο ως επεμβατικής,επιβουλευτικής δύναμης,αλλα και ως ηθικά διεφθαρμένης, εξαχρειωμένης.
Ο τρόμος για την γυναίκα που εμφανίζεται στις δύο απόλυτες μορφές του «γυναικόπαιδου» και της πόρνης,χωρίς κανενός τύπου διαμεσολαβήσεις,τροφοδοτεί ψυχαναλυτικά την επιθυμία για τον τρόμο του άλλου.
Ετσι λοιπόν μπορούν να εξηγηθούν οι τρομοκρατικές ενέργειες μεγάλης κλίμακας απο μουσουλμανους της διασποράς,που παρότι επιφανειακά ενταγμένοι τελικά είναι οι ίδιοι τρομοκρατημένοι , αποδιοργανωμένοι από το βαθύτερο πολιτιστικό σοκ.
Πηγές
Εκτός από την προσωπική κατάθεση η θεμελιώδης παραδοχή για την ιδιόμορφη νεωτερικότητα του πολιτικού ισλάμ ,έχει αντληθεί κυρίως από το βιβλίο Sami Zubaida “Islam,the people & the state” 1993
Για μα ερεθεστική λακανική ανάλυση της «εξαφανισμένης θυληκότητας» στο Ισλαμ ,απο τον S.Zizek στο “A glance into the archives of Islam”
http://www.lacan.com/zizarchives.htm
