Komunikacja wychowawcza - Ks. Marek Dziewiecki

Autor: Ks. Marek Dziewiecki

Tytuł: Komunikacja wychowawcza

Wydawnictwo: SALWATOR

Rok wydania: 2013, Kraków

Wydanie: II

Stron: 272

ISBN: 978-83-7580-321-1

Moja ocena: 4/6

„Komunikacja wychowawcza, która jest podstawowym narzędziem formowania dzieci i młodzieży, nie dokonuje się w pustce egzystencjalnej czy społecznej. Przeciwnie, jest ona bezpośrednio powiązana z osobistą i rodzinną sytuacją danego dziecka czy nastolatka, z dominującą kulturą, mentalnością, obyczajowością i modą, a także z sytuacją społeczną, polityczną i ekonomiczną. Wszystkie te uwarunkowania i czynniki wpływają bowiem w największym stopniu właśnie na tych, którzy są jeszcze w wieku rozwojowym, kształtując (lub deformując) ich sposoby rozumienia siebie i świata, ich wrażliwość emocjonalną i moralną, ich więzi i wartości, ich zdolność kontaktowania się i rozmawiania z drugim człowiekiem i samym sobą.” s.11

W związku z wykonywanym zawodem często sięgam po książki związane z wychowaniem i dydaktyką. Tym razem w moje ręce trafiła książka Ks. Marka Dziewieckiego „Komunikacja wychowawcza”. Nie jest to moje pierwsze spotkanie z publikacjami księdza. Miałam okazję czytać m.in. „Problemy z seksualnością”.

Ks. Marek Dziewiecki obecnie jest adiunktem w Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Aby pomagać młodym ludziom, prowadzi w Radomiu telefon zaufania - "Linia Braterskich Serc", a od dwudziestu już lat spotyka się z młodzieżą w szkołach na terenie całego kraju. W czasie takich spotkań rozmawia o tym, jak wygrać życie i być szczęśliwym. Ks. Marek jest autorem ponad czterdziestu książek, dotyczących tematyki wychowania, dorastania do małżeństwa i rodziny, komunikacji międzyludzkiej, a także profilaktyki i terapii uzależnień. Idąc z duchem czasu ksiądz Marek Dziewiecki odbywa z młodzieżą spotkania także za pośrednictwem internetowych czatów i nośników informacji cyfrowej. W Internecie można znaleźć kilkaset jego tekstów.

„Komunikacja wychowawcza” podejmuje trudne i wieloaspektowe zagadnienia, jakimi jest komunikacja wychowawcza. Tego typu komunikacja jest podstawowym narzędziem wychowania młodego człowieka. Proces wychowania odbywa się poprzez obserwację zachowań oraz poprzez rozmowę. Dzięki rozmowie młody człowiek ma okazję odkrywać własną tajemnice oraz dorastać do życia w miłości i prawdzie, czyli do życia w prawdziwej miłości. „... mądra i skuteczna komunikacja wychowawcza jest sztuką i wymaga geniuszu pedagogicznego” . Wiele aspektów tej trudnej sztuki można uporządkować i nauczyć się, aby ułatwić ludziom dorosłym podejmowanie rozmów wychowawczych z młodym pokoleniem w sposób bardziej kompetentny, odpowiedzialny i owocny. Podstawowym celem komunikacji wychowawczej jest odpowiedzialne wspieranie wychowanka w jego pracy nad sobą.

Obecnie żyjemy w społeczeństwie, które jest zdominowane przez kulturę ponowoczesności, zwanej również kulturą postmodernizmu. Takie społeczeństwo charakteryzują błyskawiczne zmiany w podstawowych strefach ludzkiego życia. Wszystko co jeszcze kiedyś uznawane było za nowe, szybko zastępowane jest przez coś bardziej nowoczesnego. Zmiany te nie tyczą się już tylko techniki, ale również zmian obyczajowych i społecznych. Nowoczesne wychowanie opiera się na modzie, nowych trendach i skrajnym relatywizmie. Skrajny relatywizm prowadzi do sytuacji w których człowiek nie panuje nad samym sobą, ani nad dziełem własnych rąk.

Kolejną cechą ponowoczesności są zmiany sposobu funkcjonowania struktur społecznych. Zmiany te dotyczą rozumowania pojęcia rodziny, szkoły, pracy, instytucji społecznych. Skutkiem tego procesu jest radykalna zmiana w sposobie życia poszczególnych ludzi oraz w sposobie budowania więzi międzyludzkich. Symptomatyczną cechą społeczeństwa ponowoczesnego jest ambiwalentna postawa wobec rozumu i myślenia. Z jednej mamy szybki rozwój nauki i techniki, a z drugiej widzimy jak wielu ludzi rezygnuje ze zdolności racjonalnego myślenia w odniesieniu do własnego życia i postępowania. Ponowoczesność prowadzi do kryzysu człowieka i promuje zachowania zaburzone. W konsekwencji oszukujemy samych siebie, nawet gdy grozi nam z tego powodu śmierć (narkomania, alkoholizm, AIDS). Przeceniamy możliwości człowieka, ignorujemy wewnętrzne słabości i zewnętrzne zagrożenia.

Inną cechą ponowoczesności jest indyferentyzm religijny czyli obojętność wobec Boga i religii. W konsekwencji dla człowieka obojętnego religijnie Bóg umarł w tym sensie, że przestał być dla niego podstawową wartością życiową, źródłem prawdy i miłości.

W obecnym kontekście kulturowym bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy zatem właściwego wzorca komunikacji wychowawczej. Wzorcem tym jest komunikacja wychowawcza, którą proponuje nam Ewangelia. Warto więc sięgnąć po taką książkę jak „Komunikacja wychowawcza” niż powielać określone wzorce zachowania, sposoby myślenia, przeżywania i działania proponowane przez media. „Media podsuwają określone bodźce, obrazy, zainteresowania. Promują określone postacie, autorytety, postawy. Naświetlają jedne aspekty życia, a skrzętnie pomijają milczeniem inne.” s.31

Publikacja „Komunikacja wychowawcza” składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym znajdziecie aktualne uwarunkowania kulturowe i społeczne wychowania w ogóle, a komunikacji wychowawczej w szczególe. Autor przyjrzy się szczegółowo niektórym mitom i ideologicznym utopią np. Mit o spontanicznym rozwoju i samorealizacji, mit o wychowaniu bez stresu, mit o wychowaniu bez porażek, mit o neutralności światopoglądowej w wychowaniu, mit o wolności, demokracji i tolerancji jako najwyższych wartościach w wychowaniu.

Rozdział drugi poświęcony jest dialogowi. Dowiemy się z niego jak rozumieć wychowanka, jakie są zasady optymalnej komunikacji wychowawczej, jakie znaczenie ma empatia i asertywność w dialogu wychowawczym oraz jako dobierać język, tematykę i argumenty w rozmowie z dziećmi (młodzieżą). Trzeci i czwarty rozdział przedstawia cele i formy komunikacji wychowawczej. Dowiemy się tutaj między innymi o tym jak wprowadzić wychowanka w więzi miłości. Jak rozmawiać z nimi o macierzyństwie, dorastaniu, pierwszych miłościach i porażkach w tej kwestii oraz o własnej seksualności. Przeczytamy o tym jak w sposób kompetentny i skuteczny prowadzić komunikację wychowawczą. Autor przytoczy tutaj bardzo ciekawy przykład komunikacji wychowawczej, która opowiada o spotkaniu, jest to książka „Mały Książę”. Szczerze przyznam, że dzięki lekturze tej części książki na nowo odkryłam znaczenie Małego Księcia i zwróciłam uwagę na przesłania, których do tej pory nie zauważałam. W tym rozdziale znajdziecie również wiele opowiadań pedagogicznych o różnej tematyce np. o dyscyplinie, dysleksji, transfuzji czy kalectwie. Takie opowiadania mogą być wspaniałym wyjście do podjęcia z dzieckiem rozmów na trudne tematy. Ksiądz Marek przytacza nam również kilka publikacji z poradników, które przedstawiają szczegółowe i wyczerpujące analizy „instrukcji obsługi” dotyczących różnych dziedzin życia. Ostatni piąty rozdział, przedstawia cechy, umiejętności i postawy wychowawcy, które umożliwiają podejmowanie rozmów wychowawczych ze współczesnym pokoleniem, by coraz dojrzalej rozumieli siebie i świat w którym żyją.

„Komunikacja wychowawcza” to ciekawa lektura, która powinna znaleźć się w biblioteczce każdego rodzica. Nigdy nie wiesz z jakim problemem przyjdzie do Ciebie Twoje dziecko, po drugie nauczy nas jak rozmawiać z dziećmi, by ukształtować ich zachowania na przyszłość.

„Rozmowy wychowawcze z dziećmi i młodzieżą polegają bowiem nie tylko na komunikowaniu prawdy, ale także na komunikowaniu miłości. Istotą komunikacji wychowawczej jest fascynowanie wychowanka perspektywą życia w miłości i prawdzie, w wolności i świętości, w radości i wdzięczności, w serdecznej przyjaźni z Bogiem, z człowiekiem i samym sobą” s.261

Niniejsza książka adresowana jest do rodziców i nauczycieli, psychologów, pedagogów, księży i katechetów, liderów grup młodzieżowych i pracowników socjalnych, a także wszystkich innych osób, które pragną doskonalić swoje umiejętności z zakresu dialogu wychowawczego z dziećmi i młodzieżą. Polecam.

Za możliwość przeczytania książki dziękuję portalowi Sztukater.

Dyscyplina na całe życie - Dr Ray Guarendi

Autor: Dr Ray Guarendi

Tytuł: Dyscyplina na całe życie

Tytuł oryginalny: Discipline That Lasts a Lifetime: The Best Gift You Can Give Your Kids

Tłumaczenie: Monika Matykiewicz

Wydawnictwo: Wydawnictwo Mateusza

Rok wydania: 2012

ISBN: 978-83-924033-9-4

Wydanie: I

Stron: 304

Moja ocena: 6/6

Raymond N. Guarendi jest praktykującym psychologiem klinicznym specjalizującym się w problematyce rodzinnej oraz autorytetem w wychowaniu dzieci i młodzieży. Jest zwolennikiem wspólnego podejścia do sensu wychowania dzieci i problemów z dyscypliną. Jest autorem pięciu książek, w tym Jesteś lepszym rodzicem niż Ci się wydaje! (1985) i Dyscypliny na całe życie:. Najlepszy prezent jaki możesz dać swoim dzieciom (2003).

DYSCYPLINA na całe życie nie jest kolejną książką o teoriach wychowawczych. To wspaniały przewodnik dla rodziców szukających wskazówek i metod postępowania ze swoimi dziećmi w trudnych sytuacjach.

Dyscyplina – słowo to miało swojego czasu dobrą reputację. Rodzice instynktownie wyczuwali, że dyscyplina jest potrzebna ich dzieciom. Uczy podstaw życia: charakteru, moralności, odpowiedzialności, szacunku. Jednak w ostatnich latach w tej kwestii widać wyraźne rozluźnienie. Nasza kultura trzyma się postawy, że takie słowa jak „autorytet”, „ograniczenia” czy „kontrola” to staromodne pojęcia, których musimy się pozbyć.

Mimo panującej mody, musimy sobie uświadomić, że dyscyplina nadal ma decydujące znaczenie w wychowaniu dzieci o dobrych zasadach moralnych. To nadal jest pełny miłości trwały podarunek, który możemy dać swoim dzieciom.

Autor dyscyplinę definiuje jako „raczej bezpośredni, rozsądkowy sposób postępowania zmierzający do nałożenia ograniczeń i oczekiwań na zachowanie dziecka, podparty w razie potrzeby konsekwencjami, mającymi na celu przystosowanie dziecka do życia w społeczeństwie i zbudowanie jego charakteru.” s. 9-10

Nam rodzicom często trudno dyscyplinować własne dzieci. Boimy się, że zostaniemy przez nie uznani za zbyt surowych, popełnimy jakieś błędy czy po prostu łatwiej jest nam po prostu odpuścić. Niestety brak dyscypliny odbije się tylko niekorzystnie na naszych dzieciach. Jeśli nie my ich jej nauczymy to zrobi to za nas świat, a on nie jest łagodnym i życzliwym miejscem nauki.

„Nieważne, za jak niedobrą osobę możesz się uważać, gdy dyscyplinujesz, jesteś o niebo lepszy niż samo życie. Życie narzuca konsekwencje zachowań tylko na podstawie samych zachowań.” s. 14

Dlaczego pobłażamy naszym dzieciom? Ponieważ kochamy swoje dzieci bezgranicznie, zawsze dostrzegamy w ich zachowaniach okoliczności łagodzące nawet wtedy gdy ich nie ma. Na tym polega piękno rodzicielstwa.

Autor podkreśla w swojej publikacji, iż nie powinniśmy się bać, że w dyscyplinowaniu naszych pociech popełnimy jakieś błędy. Na pewno popełnimy więcej błędów niż nasi rodzice. W dzisiejszych czasach dziesięciolatki mają problemy, które jeszcze jedno pokolenie wstecz miały dwunastolatki, a piętnastolatki dwa pokolenia temu. Świat w szybkim tempie staje się zawiłym i kuszącym miejscem.

„Jeśli dzieciom trudniej jest dorastać. To rodzicom również jest trudniej dorastać razem z nimi, stąd popełniamy więcej błędów.

Po drugie dzieciństwo staje się coraz krótsze a rodzicielstwo się wydłuża.”

Bardzo spodobały mi się prawdy dotyczące rodzicielstwa podane przez autora:

1.      To ty jesteś rodzicem w swojej rodzinie, nie oni – wszystkie decyzje należą do ciebie i podejmujesz je na podstawie tego co najlepsze dla ciebie, twojego dziecka i twojej rodziny.

2.      Pamiętaj o swoich celach moralnych: czego próbujesz nauczyć? Rodzicielstwo w dużym stopniu nie polega na tym co psychologicznie poprawne, ale na tym co moralnie poprawnie.

3.      Skup się na skuteczności. To co faktycznie działa, jest zazwyczaj bardziej wartościowe niż to co brzmi zręcznie lub nowocześnie, czy po prostu lepiej. * Fragment tekstu z książki strona 29-30

Autor daje nam również wiele rad dotyczących dyscypliny. Między innymi:

- im więcej mówisz tym gorzej będzie cię słychać

- im większa przestrzeń pomiędzy twoimi ustami, a uszami twojego dziecka, tym gorzej cię słychać niezależnie od tego jak głośno będziesz mówić. Dziecku po prostu łatwiej się wyłączyć gdy stoisz po drugiej stronie przedpokoju, niż kiedy wyłaniasz się tuż przed nim.

- im częściej dostrzegamy dobre zachowania, tym rzadziej musimy patrzeć na jego przeciwieństwo

Kochamy swoje dzieci i „ustanowienie jasnych granic i wymaganie od dzieci odpowiadania za własne czyny nie jest w żadnej mierze okrutne. To wyrażenie miłości, którą trudno jest dzieciom zrozumieć. Jednak jest to miłość, która będzie trwać o wiele dłużej niż nasze życie, w charakterach kolejnego pokolenia, które zostawimy na tej Ziemi.” s.16

Dr Ray stara się w swojej książce odpowiedzieć na pytania najczęściej stawiane przez rodziców na spotkaniach z nimi. Opisuje przypadki złych zachowań i pokazuje nam drogę postępowania. Znajdziemy tutaj takie opisane przypadki jak:

- Nie dyscyplinuj mnie; przestanę cię lubić lub Nie kochasz mnie

- Śmiech w obliczu dyscypliny

- za dużo przeprosin

- selektywna utrata słuchu lub Młodzieńcze Niedobory pamięci

Jednym z bardzo interesujących rozdziałów jest ten w którym możemy dowiedzieć się jak brak dyscypliny i złe zachowania widoczne są w czynach dzieci i młodzieży. Autor podpowiada jak wprowadzać w różnych przypadkach stopniowo dyscyplinę, by zmieniło się zachowanie naszych pociech. Podpowiada jak rozwiązać problemy z niskimi ocenami w szkole, napadami złości, walką z porą snu, grymaszeniem przy stole, problemami związanymi z rozłąką np. przy zostawaniu w przedszkolu naszych maluchów, fobią szkolną, kłótniami między rodzeństwem czy utrzymaniem porządku w pokoju.

Osobiście uważam, iż książka jest godna polecenia i powinna znaleźć się w biblioteczce każdego rodzica. Zawiera wiele ciekawych rozwiązań naszych codziennych problemów. Jej lektura pozwoli nam inaczej spojrzeć na wychowanie dzieci i pojęcie dyscypliny. Uświadomi ona nam, jak ważna w wychowaniu jest konsekwencja. Dzieci szybko uczą się zasad życia, mają lepsze relacje z bliskimi i nie stwarzają problemów wychowawczych, gdy nasze konsekwencje są jasne i systematyczne.  

 Warto wpajać dyscyplinę naszym dzieciom, gdyż jak sam autor podkreśla: „… dobra dyscyplina jest jak wpłacanie pieniędzy do banku. Wpłać pokaźną sumę jak najwcześniej, a później będziesz mógł żyć z odsetek. Zechciej częściej chwalić. Zechciej częściej dyscyplinować. Zmniejszy się wtedy potrzeba dyscypliny, a okazje do pochwały będą częstsze.” s.18

Polecam książkę „Dyscyplina na całe życie”, ja osobiście będę do niej często wracać i czytać wybrane fragmenty. Z przyjemnością zapoznam się z innymi książkami tego autora.

Za możliwość przeczytania książki dziękuję portalowi „Na kanapie” i Wydawnictwu Mateusz.