Ελληνικά βραβεία Διαδικτύου e-awards

Ομολογώ ότι πάντοτε είμαι επιφυλακτικός με τις βραβεύσεις. Από τη μία είναι μια έλλειψη σεβασμού απέναντι στη μοναδικότητα του κάθε έργου: ένας ανταγωνισμός που συνήθως δεν έχει σχέση με την ουσία. Από την άλλη πλευρά, τα σημαντικά έργα τέχνης και λόγου αποτελούν από μόνα τους πρότυπα, καθώς χρησιμεύουν περισσότερο ως "εργαλεία" της κριτικής, παρά μεγέθη ζυγιζόμενα μεταξύ τους. Οι αρχαίοι βέβαια είχαν διαφορετική άποψη, διοργανώνοντας θεατρικούς, μουσικούς κι άλλους αγώνες που αφορούσαν, πέραν των "αθλητικών" επιδόσεων (altius, fortius, citius) , αυτό που σήμερα λέμε "περιεχόμενο", content.

Όταν το Διαδίκτυο κατακλύζεται από το copy-paste, την περιφρόνηση της δεοντολογίας, τις "διαφημιστικές" εμφανίσεις πολιτικών που λειτουργούν μόνο προεκλογικά και τις κάθε είδους σκοτεινές εξαρτήσεις, ένα αίτημα είναι να εντοπίσουμε το πρωτογενές περιεχόμενο, τους χρήστες που δίνουν νόημα στη διάδραση, τους ανθρώπους που τηρούν τους κανόνες της τεκμηρίωσης και μπορούν να αρθρώσουν έναν λόγο με χρώμα, ατομικότητα, ουσία.

Αυτό το πρωτογενές περιεχόμενο που αξίζει, χωρίς πάντοτε να αναγνωρίζεται ως δημοφιλές, έρχεται να αναδείξει η διοργάνωση της ανοικτής διαδικτυακής κοινότητας maga.gr με θέμα τα Ελληνικά Βραβεία Διαδικτύου e-awards. Μια "δεμένη" ομάδα, 37 συντακτών, που περιλαμβάνει δημοσιογράφους, επιστήμονες και καλλιτέχνες, οι οποίοι έχουν ήδη διοργανώσει εκδηλώσεις προβληματισμού για τη λειτουργία του Διαδικτύου, με ιδιαίτερη επιτυχία κι απήχηση.

Οι διοργανωτές μου εμπιστεύθηκαν την σύνταξη του Κανονισμού Διοργάνωσης των Ελληνικών Βραβείων Διαδικτύου, έργο που ανέλαβα με μεγάλη χαρά, έχοντας ήδη ασχοληθεί με την κατάστρωση κανονιστικών πλαισίων σχετικά με διαγωνιστικές διαδικασίες και άλλες διαδικτυακές προκηρύξεις και όρους χρήσης.

Η πρωτοτυπία αυτών των βραβείων είναι ότι δεν βάζουν το ίδιο το κοινό να αναζητήσει τους "αγαπημένους" ή τους "καλύτερους", έτσι αόριστα όπως σε άλλες διαδικασίες βράβευσης που κινούνται με μόνο κριτήριο την δημοφιλία ή την πλειοψηφία της υποκειμενικότητας. Τα e-awards καλούν το κοινό να λάβει υπόψη τους Δείκτες Βέλτιστου Διαδικτυακού Περιεχομένου, δηλαδή συγκεκριμένα κριτήρια, υπό το πρίσμα των οποίων θα εντοπιστούν χρήστες που αξίζουν την διάκριση. Αυτή η δομή διοργάνωσης είναι μια τεράστια πρόκληση, καθώς το σκεπτικό αυτό εκφράζει την εμπιστοσύνη ότι έχουμε ακόμη την ωριμότητα να αποφασίσουμε, πέρα από προσωπικές εμπάθειες ή φιλίες, μακριά από τις υποκειμενικότητες της απόλαυσης ή της απέχθειας. Είναι μια διοργάνωση που καλεί το κοινό να σκεφτεί επί της ουσίας, με γνώμονα τους τέσσερις αυτούς δείκτες: μια πρωτογενής ιδέα που υλοποιείται για πρώτη φορά στο δημόσιο διάλογο. Διότι καλείς το κοινό να σκεφτεί "τεχνοκρατικά", ή μάλλον, δίκαια. Η Κριτική Επιτροπή υπεισέρχεται μόνο στο ενδιάμεσο στάδιο, ως "φίλτρο" των αρχικών προτάσεων και ως φορέας ανάδειξης των - πολλών - υποψηφιοτήτων σε κάθε κατηγορία, με τον τελικό λόγο να επιφυλάσσεται πάλι στο κοινό.

Με αυτά τα χαρακτηριστικά, είναι βέβαιο ότι αυτή η διοργάνωση δεν έχει καμία σχέση μεδιαδικασία ανάπτυξης δημοσίων σχέσεων, συνθήκη που εντοπίζεται συνήθως στιςεκδηλώσεις βραβεύσεων των μέσων ενημέρωσης. Έχω περιέργεια να δω ποιοι/ποιες θα προταθούν από το κοινό, καθώς και ποια πρόσωπα τελικά θα βραβευθούν. Γιατί, εάν τηρηθούν οι όροι και το σκεπτικό αυτού του διαγωνισμού, η λίστα των νικητών θα συνοψίζει ό,τι πραγματικά πρωτογενές, διαδραστικό, έντιμο κι ανεξάρτητο παράγεται στο Διαδίκτυο σήμερα.

Η στιγμή έναρξης είναι την Τρίτη 14 Φεβρουαρίου, στη συνέντευξη τύπου που θα δοθεί στις 13.00

στον χώρο Τέχνης & Δράσης “Βρυσάκι”, Βρυσακίου 17, Πλάκα.

Καλή δύναμη στους διοργανωτές, στους κριτές και στους διαγωνιζόμενους!

Data&Protection: ετήσιες δραστηριότητες 2011

Άλλος ένας χρόνος αφιερωμένος στη νομική υπεράσπιση της πνευματικής ιδιοκτησίας, των προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης σε έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης. Οι δραστηριότητές μας το 2011, με μια ματιά εδώ .

Αγωγή αποζημίωσης 200.000 ευρώ εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή - blogger

Toν Ιανουάριο του 2011 εκδικάζεται στο Πρωτοδικείο Πειραιά η πρώτη αγωγή που ασκήθηκε εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή, ο οποίος τόλμησε να δημοσιοποιήσει τα παράπονά του για το service ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Ενώ ο καταναλωτής είχε δικαίωμα να στραφεί δικαστικά εναντίον της εταιρίας, προτίμησε την εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς. Προσέφυγε στον “Συνήγορο του Καταναλωτή”, ζητώντας την διαμεσολαβητική παρέμβαση της Ανεξάρτητης Αρχής για την συμβιβαστική επίλυση του προβλήματος και δημοσιοποίησε την ταλαιπωρία που υπέστη στο ιστολόγιό του.

Η κίνηση αυτή όμως δεν εκτιμήθηκε θετικά από την εταιρία, η οποία αντί να συμβάλει στην προσπάθεια εξωδικαστικής επίλυσης, στράφηκε εναντίον του με αγωγή για προσβολή φήμης, επικεντρώνοντας στη διαδικτυακή διαμαρτυρία του καταναλωτή. Η αγωγή βασίζεται στις διατάξεις περί Τύπου και οι αξιώσεις ανέρχονται στο ποσό των 199.900 ευρώ (έντοκα).

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Πρωτοδικείο Πειραιά ήταν το πρώτο Ελληνικό δικαστήριο που αναγνώρισε τεκμηριωμένα ότι οι διατάξεις περί Τύπου δεν εφαρμόζονται στα ιστολόγια, σε υπόθεση στην οποία υπερασπιστήκαμε blogger εναγόμενο από Νομάρχη (απόφαση 4980/2009).

Εκδικάστηκε η αγωγή νομάρχη κατά blogger στο Πρωτοδικείο Πειραιά

13.5.2009 - Εκδικάστηκε σήμερα, μετά από δύο αναβολές, η αγωγή νομάρχη εναντίον blogger με αίτημα την καταδίκη του σε χρηματική ικανοποίηση ποσού 150.000 ευρώ για ένα κείμενο που αναρτήθηκε στο blog του και απεστάλη με το ταχυδρομείο στους νομαρχιακούς συμβούλους. 

Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο νομολογιακό ενδιαφέρον, καθώς το ίδιο Δικαστήριο (Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά) πριν από μερικούς μήνες εξέδωσε την πρώτη απόφαση εφαρμογής του Νόμου περί Τύπου στο Διαδίκτυο.  Επρόκειτο όμως για την διαδικτυακή έκδοση μιας εφημερίδας, ενώ τώρα θα κριθεί κατά πόσον αυτή η νομολογία μπορεί να επεκταθεί ή όχι και στα ιστολόγια.  

Κατά την ακροαματική διαδικασία εξετάστηκε ως μάρτυρας ένας αντινομάρχης της παράταξης του ενάγοντος καθώς και ο ίδιος ο διάδικος blogger. 

Υπέρ του blogger έχουν δώσει ένορκες καταθέσεις οι κ.κ. Νίκος Βασιλάκος, Παναγιώτης Δημητράς και Στέλιος Κούλογλου, υπερασπιζόμενοι την ελευθερία της έκφρασης και κριτικής δημόσιων προσώπων μέσω των ιστολογίων.

Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection δραστηριοποιούνται στους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας, της προστασίας προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης στα έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης. 

Πολιτικό κόμμα κερδίζει ως domain name την επωνυμία της νεολαίας του

Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων με απόφασή της αποφάσισε την διαγραφή του Ονόματος Χώρου που αντιστοιχεί στην λατινική μεταγραφή της επωνυμίας της οργάνωσης νέων ενός πολιτικού κόμματος. Μολονότι η επωνυμία δεν ήταν κατοχυρωμένη ως εμπορικό σήμα, η ΕΕΤΤ έκρινε ότι το δικαίωμα του κόμματος βασίζεται στο ότι η επωνυμία αυτή ήταν ευρέως γνωστή στο κοινό.  Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection που εκπροσώπησαν το κόμμα, υποστήριξαν ότι ο μέχρι σήμερα φορέας του Ονόματος Χώρου δεν το είχε λάβει μετά από εξουσιοδότηση του κόμματος, ότι είχε ήδη εκκινήσει διαδικασία συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς, ότι η νεολαία αποτελεί τμήμα νέων του κόμματος (κατά το άρθρο 29 παρ. 1 του Συντάγματος) και ότι ο φορέας δεν έκανε χρήση του επίμαχου ονόματος χώρου. Η ΕΕΤΤ αναγνώρισε ότι ο φορέας δεν κατοχύρωσε το όνομα χώρου για να προσβάλλει το εν λόγω κόμμα, αλλά και ότι όταν το κόμμα εκδήλωσε ενδιαφέρον για το εν λόγω Όνομα Χώρου, εκείνος συνέχισε να παραμένει φορέας αυτού, χωρίς να προβάλλει κάποια δραστηριότητα στο Διαδίκτυο. Έτσι κρίθηκε ότι κατά το χρόνο που κατείχε το Όνομα Χώρου πριν οχληθεί από το κόμμα δεν προέβη σε κακόπιστη χρήση (παθητική διακράτηση), αλλά από τη στιγμή που ενημερώθηκε για το εν λόγω ενδιαφέρον, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την διαγραφή του και την μετέπειτα εκχώρησή του στο κόμμα. Από αυτήν την απόφαση λοιπόν προκύπτει ότι: - Το απόλυτο δικαίωμα επί της λατινικής μεταγραφής μιας επωνυμίας δεν προϋποθέτει την κατοχύρωση αυτής τ ης επωνυμίας ως εμπορικού σήματος, αλλά αρκεί, σε αυτήν την περίπτωση, η ευρεία γνώση του κοινού ως προς την ταύτιση επωνυμίας με εν δυνάμει φορέα του ονόματος χώρου και  - Ακόμη κι αν η κακοπιστία ελλείπει κατά το στάδιο της απόκτησης ενός ονόματος χώρου, η ενημέρωση από τον δικαιούχο περί ενδιαφέροντος για μεταβίβαση σε αυτόν και η συνέχιση παθητικής διακράτησής του από τον αρχικό φορέα, μετά από αυτή την όχληση, συνεπάγεται επιγενόμενη κακοπιστία που δικαιολογεί την διαγραφή του ονόματος χώρου. Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection δραστηριοποιούνται στους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας, της προστασίας προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης στα έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης.

ΑΝΤ1 και ΣΚΑΪ λογοδοτούν για ανακρίβειες του Δεκέμβρη 2008

Είναι γνωστή η περίπτωση κατά την οποία 2 τηλεοπτικοί σταθμοί παρουσίασαν ως αληθινή δεδηλωμένη φάρσα blog περί στοιχημάτων καψίματος του 2ου χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα. Επρόκειτο για "είδηση" που μεταδόθηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 (27.12.2008) και δύο μέρες μετά - παρά την κατακραυγή- από τον ΣΚΑΪ (29.12.2008).

Υποβλήθηκε τότε σχετική αναφορά από την Data&Protection στο ΕθνικόΣυμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, για παράβαση της υποχρέωσης διασταύρωσης της είδησης και μετάδοσης τεκμηριωμένων πληροφοριών από τα δελτία ειδήσεων.

Στις 31.3.2009 το ΕΣΡ κάλεσε σε ακρόαση τα δύο κανάλια σχετικά με τα παραπάνω δελτία ειδήσεων (βλ. 30/3/2009 Συνεδρίαση 11η Ημερήσια Διάταξη). Συγκεκριμένα το ΕΣΡ υιοθετεί στην κλήση ακρόασης πλήρως τη νομική βάση που υποστήριξε η Data&Protection στην αναφορά της, καλόντας τους σταθμούς για παροχή εξηγήσεων: 

"1. Ακρόαση του τηλεοπτικού σταθμού "ΑΝΤΕΝΝΑ" για παροχή διευκρινίσεων σχετικά με ενδεχόμενη παραβίαση των διατάξεων που αφορούν στα άρθρα: 

5 παρ. 1 και 2 του Π.∆. 77/2003 – η µετάδοση των γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο το δυνατό πλήρης, 8 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 –  δεν πρέπει να µεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί, 14 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 – τα δελτία ειδήσεων πρέπει να συντάσσονται µε ακρίβεια και αντικειµενικότητα και µε τη µεγαλύτερη δυνατή πολυµέρεια, 15 του Π.∆. 77/2003 –  ειδήσεις και σχόλια, κρίσεις ή απόψεις πρέπει να διακρίνονται µε τρόπο σαφή, 1 στοιχ. ε, στ της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 - αρχές δεοντολογίας του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος, 2 στοιχ. η της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 – ο δηµοσιογράφος δικαιούται και οφείλει, να συλλέγει και να διασταυρώνει τις πληροφορίες και να εξασφαλίζει την τεκµηρίωσή τους,  (κεντρικό δελτίο ειδήσεων 27/12/2008)"  

και 

"3. Ακρόαση του τηλεοπτικού σταθµού «ΣΚΑΪ TV», για παροχή διευκρινίσεων σχετικά µε ενδεχόµενη παράβαση των διατάξεων που αφορούν στα άρθρα :  (α) 5 παρ. 1 εδ. α΄, 2 του Π.∆. 77/2003 – η µετάδοση γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο το δυνατό πλήρης, 8 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 –  δεν πρέπει να µεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί, 14 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 – τα δελτία ειδήσεων πρέπει να συντάσσονται µε ακρίβεια και αντικειµενικότητα και µε τη µεγαλύτερη δυνατή πολυµέρεια, 15 του Π.∆. 77/2003 – ειδήσεις και σχόλια, κρίσεις ή απόψεις πρέπει να διακρίνονται µε τρόπο σαφή, υποθέσεις ή πιθανολογήσεις δεν παρουσιάζονται ως γεγονότα, 1 στοιχ. ε, στ της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 - αρχές δεοντολογίας του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος, 2 στοιχ. η της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 – ο δηµοσιογράφος δικαιούται και οφείλει, να συλλέγει και να διασταυρώνει τις πληροφορίες και να εξασφαλίζει την τεκµηρίωση τους,  (κεντρικό δελτίο ειδήσεων 29/12/2008) "

Αυτή η νομική βάση αποτελεί μια κωδικοποίηση των θεμελιωδών αρχών τεκμηρίωσης της είδησης που οφείλουν να τηρούν τα μέσα ενημέρωσης. Το π.δ. 77/2003 αφορά βέβαια μόνο τη ραδιοτηλεόραση και τις ενημερωτικές εκπομπές της (όχι δηλ. τις ψυχαγωγικές και άλλες εκπομπές) αλλά παρατηρούμε ότι το ΕΣΡ αναφέρεται και στον Κώδικα Δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ, στον οποίο προσδίδει μια ιδιαίτερη δεσμευτικότητα, όπως εξάλλου έχει δεχθεί και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τα "καθήκοντα και ευθύνες" που συνεπάγεται η ελευθερία της έκφρασης. 

Οι δύο ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί θα υποβάλουν τις διευκρινίσεις τους έως την Δευτέρα 6.4.2009 και στη συνέχεια το ΕΣΡ θα πρέπει να λάβει την απόφασή του. 

Ανταγωγή περί μη εφαρμογής Νόμου περί Τύπου σε blog

Στην υπόθεση της αγωγής αποζημίωσης που έχει ασκήσει Νομάρχης εναντίον blogger πρώην υπαλλήλου του, νομική βάση του αιτήματος αποτελεί ο νόμος περί τύπου. Σύμφωνα με αυτόν, το ελάχιστο ποσό αποζημίωσης για προσβολή προσωπικότητας ορίζεται στις:

- 30.000 ευρώ για ημερήσιες εφημερίδες Αθηνών και Θεσσαλονίκης καθώς και για τα περιοδικά που κυκλοφορούν μέσω των πρακτορείων εφημερίδων, 

- 6.000 ευρώ για τις άλλες εφημερίδες και περιοδικά, 

- 300.000 ευρώ για τηλεοπτικές εκπομπές σταθμών εθνικής εμβέλειας, 

- 90.000 ευρώ για σταθμούς τοπικής περιφερειακής εμβέλειας, 

- 150.000 ευρώ για ραδιοφωνικούς σταθμούς με δικτύωση σε περισσότερους νομούς, και 

- 60.000 ευρώ για ραδιοφωνικούς σταθμούς που δεν διαθέτουν δικτύωση.

Πρόκειται για τον Ν.2328/1995, ο οποίος οδήγησε την χώρα σε καταδίκη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Λιοναράκης κατά Ελλάδας.Το Δικαστήριο έκρινε ότι παραβιάστηκε η ελευθερία της έκφρασης και επιδίκασε στον προσφεύγοντα περίπου 50.000 ευρώ που εκλήθη να καταβάλει η Ελληνική Δημοκρατία. 

Ο Νομάρχης ζητά με την αγωγή του να του καταβληθεί το ποσό των 150.000, ζητώντας δηλ. αναλογική εφαρμογή του νόμου, παραλληλίζοντας προφανώς τo blog με "ραδιοφωνικό σταθμό με δικτύωση σε περισσότερους νομούς".

Ο μάρτυρας Στέλιος Κούλογλου έχει ήδη καταθέσει στην υπόθεση αυτή ότι "είναι εκτός πραγματικότητας να εφαρμοστεί ο Νόμος Περί Τύπου και στα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης, όπως ζητάει ο κ. *** με την αγωγή του. Ο Νόμος περί τύπου ψηφίστηκε σε άλλες εποχές και αφορά τα μέσα ενημέρωσης που υπήρχαν κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990. Το Διαδίκτυο λειτουργεί με άλλους όρους και ιδίως στα blogs δεν μπορεί να γίνει λόγος για minimum αποζημιώσεων εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, δεδομένου ότι μιλάμε για την δημοσιογραφία των πολιτών και όχι την δημοσιογραφία των μεγάλων εκδοτικών συγκροτημάτων."

Ο blogger κατέθεσε σήμερα Προτάσεις - Ανταγωγή στην οποία εκθέτει ότι η εν λόγω αγωγή αποσκοπεί στην φίμωση και την τρομοκράτησή του με την ψυχολογική και οικονομική του εξόντωση, ζητώντας εύλογη αποζημίωση 12.000 ευρώ από τον Νομάρχη. Η δίκη έχει προσδιοριστεί στις 8 Απριλίου 2009.

Υπενθυμίζεται ότι στην υπόθεση  Κατράμη κατά Ελλάδας, η χώρα υποχρεώθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να καταβάλλει στην δημοσιογράφο 10.000 ευρώ επειδή είχε καταδικαστεί λόγω του ότι αποκάλεσε σε άρθρο της "επίορκο" και "καραγκιόζη" έναν ανακριτή που είχε χειριστεί εσφαλμένα υπόθεση τροχαίου της αδελφής της. Η καταδίκη αυτή κρίθηκε ότι συνιστά παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης της δημοσιογράφου εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection δραστηριοποιούνται στους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας, προστασίας προσωπικών δεδομένων, πρόσβασης σε έγγραφα και ελευθερίας της έκφρασης. 

Καταθέσεις Κούλογλου, Βασιλάκου και Δημητρά υπέρ του blogger στην δίκη με Νομάρχη

Ολοκληρώθηκαν σήμερα το μεσημέρι οι ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων υπέρ του blogger στην υπόθεση της αγωγής του Νομάρχη. Υπενθυμίζεται ότι ο Νομάρχης ζητά αποζημίωση 150.000 ευρώ επειδή ο blogger τον χαρακτήρισε "παράνομο".

Ο Στέλιος Κούλογλου, δημοσιογράφος και υπεύθυνος του διαδικτυακού μέσου "Τηλεόραση Χωρίς Σύνορα" (tvxs.gr) κατέθεσε μεταξύ άλλων:

"Είναι δικαίωμα κάθε πολίτη να αξιολογεί έναν λειτουργό της τοπικής αυτοδιοίκησης, ακόμα και χρησιμοποιώντας οξείες εκφράσεις. Εάν υπάρχουν στοιχεία για παρανομίες δεν πρέπει να αποκρύβονται, αλλά αντιθέτως να δίνονται στην δημοσιότητα γιατί μόνο έτσι ασκείται ένας κοινωνικός έλεγχος στις εξουσίες [...] Ο Νομάρχης απέφυγε τον δημόσιο διάλογο και αντί αυτού άσκησε εναντίον του blogger αγωγή ζητώντας ένα υπέρογκο ποσό, πράγμα που από μόνο του συνιστά ψυχολογική εξόντωση και απόπειρα φίμωσης.  Θεωρώ ότι ο blogger δεν πρέπει να ενδώσει σε αυτή την προσπάθεια κατά της διαφάνειας και κατά της δημόσιας λογοδοσίας. Είναι κρίμα που ο Νομάρχης δεν έχει μιλήσει στα μέσα ενημέρωσης για την υπόθεση αυτή, αλλά θεωρεί ότι θίγεται από ένα σχετικά νέο και μικρής επισκεψιμότητας blog κι από έναν υπάλληλο, ο οποίος παλεύει για να επιβιώσει οικονομικά. Τέλος, είναι εκτός πραγματικότητας να εφαρμοστεί ο Νόμος Περί Τύπου και στα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης, όπως ζητάει ο κ. *** με την αγωγή του. Ο Νόμος περί τύπου ψηφίστηκε σε άλλες εποχές και αφορά τα μέσα ενημέρωσης που υπήρχαν κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990. Το Διαδίκτυο λειτουργεί με άλλους όρους και ιδίως στα blogs δεν μπορεί να γίνει λόγος για minimum αποζημιώσεων εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, δεδομένου ότι μιλάμε για την δημοσιογραφία των πολιτών και όχι την δημοσιογραφία των μεγάλων εκδοτικών συγκροτημάτων."

Ο Νίκος Βασιλάκος, παρουσιαστής της εκπομπής "Ψηφιακή Ελλάδα" στην ΕΤ-1, πρόεδρος της ΕΕΧΙ και μέλος της ομάδας πίεσης INTERNET NOW κατέθεσε μεταξύ άλλων:

"Είναι σημαντικό οι πολιτικοί μας να αναγνωρίσουν τις δυνατότητες που δίνει ένα διαδραστικό μέσο όπως το Ίντερνετ στο να προσεγγίσουν τους πολίτες και να αναπτύξουν δημιουργικά ένα γόνιμο διάλογο, όσο έντονος κι αν είναι αυτός μερικές φορές. Τα Δικαστήρια έχουν κι αυτά το ρόλο τους στο Διαδίκτυο, αλλά λόγω της διαδραστικότητας που παρέχει το μέσο, θα πρέπει πρώτα να έχει επιχειρηθεί μια προσπάθεια για επίλυση της διαφοράς με δημόσια συζήτηση, ιδίως όταν αυτή αφορά ένα κρατικό λειτουργό και τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τις αρμοδιότητές του. Ο κ. *** έχει γνώση του ρόλου του ως blogger, δίνει ακόμη και σήμερα τη δυνατότητα στον αντίδικό του να απαντήσει. Μια τέτοια ανταλλαγή απόψεων θα ήταν πολύ πιο δημιουργική κι ενδιαφέρουσα από μία δίκη, η οποία έχει εκ των πραγμάτων περιορισμένο ακροατήριο."

Ο Παναγιώτης Δημητράς, εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, κατέθεσε μεταξύ άλλων:

"Ο κ. *** αποφάσισε να δημοσιοποιήσει την ιστορία του, αφού είχε φτάσει σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση κι αφού διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε καμία ευαισθησία εκ μέρους των δημόσιων λειτουργών που εμπλέκονται στην υπόθεσή του. Ο χαρακτηρισμός που αποδίδει στον Νομάρχη είναι η λέξη "παράνομος", ένας όρος που προφανώς δεν προσβάλλει το τεκμήριο της αθωότητας του Νομάρχη, αφού δεν του αποδίδεται τέλεση ποινικού αδικήματος, όπως θα συνέβαινε αν ο κ. *** μιλούσε για "παράβαση καθήκοντος" ή για άλλα ποινικά αδικήματα."

Η ακροαματική διαδικασία έχει προσδιοριστεί για τις 8 Απριλίου 2009. 

Οι νομικές υπηρεσίες Data&Protection δραστηριοποιούνται στους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας, της προστασίας προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης στα έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης. 

Η υπόθεση της "διαβούλευσης" του ΟΠΙ για την "πειρατεία" στο Διαδίκτυο

Στην επιτυχημένη χθεσινή ημερίδα με θέμα την ασφάλεια και τις πολιτικές ελευθερίες που έγινε στη Μεγάλη Βρετανία τέθηκε και πάλι το ζήτημα του πότε επιτρέπεται η άρση του απορρήτου ή πότε θα έπρεπε να επιτρέπεται. Είναι γνωστό ότι η σχετική συζήτηση αφορά και τα θέματα της πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς οι επιχειρήσεις παραγωγής επιθυμούν διακαώς να προστεθεί και αυτή η δυνατότητα, επιδιώκοντας να την εντάξουν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία όπως έγινε το 2005 με την σχετική απόπειρα στην Data Retention Directive, αλλά και πιο πρόσφατα στο Telecom Package.

Στα καθ' ημάς, ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας ξεκίνησε πέρσι μέσα από την ιστοσελίδα του μία διαβούλευση για την καταπολέμηση της πειρατείας στο Διαδίκτυο. Το ερωτηματολόγιο που δημοσιοποίησε ανέφερε μεταξύ άλλων και την ερώτηση: 

"Θεωρείτε ότι η πειρατεία στο διαδίκτυο, και κυρίως το παράνομο 'κατέβασμα' μουσικής και ταινιών και η ανταλλαγή αρχείων μεταξύ των χρηστών (peer to peer) είναι μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική και αν ναι, με τάσεις αύξησης ή μείωσης μέσα στα επόμενα χρόνια;" 

Η ερώτηση δηλαδή έθετε στην ίδια κατηγορία "πειρατεία στο διαδίκτυο" τόσο το "παράνομο κατέβασμα", όσο και την "ανταλλαγή αρχείων μεταξύ των χρηστών".  Η επόμενη ερώτηση ήταν:

"Πιστεύετε ότι υπάρχει τρόπος η πρακτική αυτή να περιοριστεί και ποιος είναι αυτός;"

Ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας είχε υποπέσει σε  ένα καταφανές ατόπημα: συνέχεε την παράνομη διακίνηση υλικού προστατευόμενου από διατάξεις πνευματικής ιδιοκτησίας ("πειρατεία") με μια νομικά ουδέτερη διαδικτυακή εφαρμογή, δηλ. την ανταλλαγή αρχείων μεταξύ των χρηστών με peer to peer. Ενώ ως κρατικός Οργανισμός είχε υποχρέωση όχι απλώς να μην προβαίνει σε τέτοιου είδους "συγχύσεις", αλλά αντίθετα να σέβεται το σχετικό συνταγματικό δικαίωμα του άρθρου 5Α παρ. 2 περ. β΄ του Συντάγματος:

"Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσής τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9,9Α και 19." 

[βλ. Σύνταγμα, Δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας]

To ερωτηματολόγιο του ΟΠΙ προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις στο Διαδίκτυο. Η digitalrights.gr μάλιστα έστειλε ένα επτασέλιδο υπόμνημα στον ΟΠΙ, εξηγώντας τα μεθοδολογικά σφάλματα του ερωτηματολογίου και καλώντας για επανεξέτασή του. Η Data&Protection έστειλε μία πρόταση, να οργανωθεί μια συνάντηση ανάμεσα σε ΟΠΙ και σε χρήστες του Διαδικτύου για να συζητηθούν από κοντά αυτά τα ζητήματα - είχε προηγηθεί συνάντηση του ΟΠΙ με παρόχους τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, οπότε γιατί όχι και με τους χρήστες. 

Τις εν λόγω ενστάσεις ο ΟΠΙ τις αντιμετώπισε ως "συμμετοχή στη διαβούλευση" και τις ανάρτησε στη σχετική ιστοσελίδα με τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο, χωρίς ποτέ να απαντήσει στις αιτιάσεις που περιείχαν.

Τότε η digitalrights.gr και άλλοι προσφύγαμε με αναφορά στο Συνήγορο του Πολίτη. Εδώ θα παρουσιαστούν ένα προς ένα όλα τα έγγραφα καθώς και η κατάληξη της υπόθεσης: η απόλυτη σιωπή του ΟΠΙ προς την ουσία του θέματος, δηλαδή η άρνησή του να παραδεχθεί ότι έσφαλε, συγχέοντας παράνομες δράσεις με συγκεκριμένες τεχνολογικές εφαρμογές ανταλλαγής αρχείων. Το σφάλμα αυτό σημαίνει ότι ο ΟΠΙ παραβίασε την παραπάνω συνταγματική υποχρέωσή του προς (θεσμική και στο πλαίσιο των ενημερωτικών αρμοδιοτήτων του) διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά και της ανταλλαγής και διάδοσής τους. 

Ακολουθεί το σύνολο της σχετικής αλληλογραφίας ανάμεσα σε Data&Protection, Συνήγορο του Πολίτη και Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με σύντομο σχολιασμό.

Μπορείτε να σχολιάσετε άμεσα καθώς για 24 ώρες θα αφαιρεθεί το moderation από το e-lawyer ώστε να γίνει ένας όσο το δυνατόν πιο ζωντανός διάλογος. Σχόλια άσχετα και προσβλητικά, φυσικά θα διαγράφονται. 

____________________________

ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΟΠΙ

____________________________

1. Η Αναφορά της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα του Πολίτη στον Ψηφιακό Κόσμο digitalrights.gr και άλλων 4 πολιτών ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη [30.7.2008]

Με αυτό το έγγραφο εκτέθηκε το εξής πρόβλημα στον Συνήγορο του Πολίτη: ο ΟΠΙ, ένα κρατικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου που εμπίπτει στον έλεγχο του Συνηγόρου, απορρίποντας σιωπηρά  τις ενστάσεις για το ερωτηματολόγιο, δεν ανταποκρίθηκε στην συνταγματική υποχρέωσή του για αιτιολογημένη απάντηση (άρθρο 10 παρ. 1 του Συντάγματος). H σιωπηρή αυτή απόρριψη αποτέλεσε διοικητική ενέργεια εις βάρος των ενδιαφερόμενων και θα έπρεπε να είχε προηγηθεί προηγούμενη ακρόασή τους (άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος).  Ζητήθηκε λοιπόν από το Συνήγορο να παρέμβει ώστε να ακουστούν οι ενιστάμενοι από τον ΟΠΙ και να απαντήσει αυτός αιτιολογημένα σε σχέση με τις ενστάσεις για το ερωτηματολόγιο.

2. Η πρώτη επιστολή του Συνηγόρου του Πολίτη [12.9.2008]

Με την αρχική του επιστολή ο Συνήγορος αναγνώρισε ότι ο ΟΠΙ εμπίπτει στο πεδίο της αρμοδιότητάς του, αλλά επισήμανε ότι όπως ορίζει ο Ν.3094/03 ελέγχει μόνο ατομικές διοικητικές πράξεις/παραλείψεις και υλικές ενέργειες. Ερμηνεύοντας όμως τον νόμο ακόμη πιο στενά, ο Συνήγορος αναφέρει ότι "ο νομοθέτης απαιτεί την κατ' ενάσκληση δημόσιας εξουσίας" ενέργεια ενός ελεγχόμενου κρατικού οργάνου, προκειμένου να επιτραπεί η διαμεσολαβητική συνηγορική παρέμβαση. Κρίνοντας όμως ότι η διαβούλευση "δεν συνιστά άσκηση δημόσιας εξουσίας, ούτε ειδικότερα εντάσσεται σε κάποια διαδικασία έκδοσης μιας ατομικής διοικητικής πράξης σε βάρος συγκεκριμένου πολίτη", κατέληξε ότι ο ΟΠΙ "δεν δεσμεύεται ως προς την τήρηση" της υποχρέωσης να απαντήσει αιτιολογημένα στις ενστάσεις για δημόσια διαβούλευση.

3. Το Υπόμνημα προς τον Συνήγορο του Πολίτη [25.9.2008] 

Με αυτό το Υπόμνημα επισημάνθηκε στο Συνήγορο του Πολίτη ότι και οι υλικές ενέργειες των κρατικών οργανισμών ελέγχονται από αυτόν σύμφωνα με τη νομοθεσία (ανεξάρτητα από το αν εντάσσονται στο πλαίσιο της ενάσκησης δημόσιας εξουσίας). Άρα, ο ΟΠΙ θα έπρεπε και πάλι να απαντήσει στις ενστάσεις, σύμφωνα με τη συνταγματική του υποχρέωση. Επιπλέον υπογραμμίσθηκε ότι οι κρατικοί οργανισμοί έχουν μόνο όσες αρμοδιότητες προβλέπει ο νόμος και επομένως, αν ο Συνήγορος θεωρούσε ότι η διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης δεν αποτελεί "ενάσκηση δημόσιας εξουσίας", τότε μπορεί να παρέμβει και να ζητήσει από τον ΟΠΙ την αφαίρεση του όρου "δημόσια διαβούλευση" από τη σχετική διαδικασία και να τον αντικαταστήσει με όρους όπως "ανταλλαγή απόψεων με τους πολίτες". 

4. Η δεύτερη επιστολή του Συνηγόρου του Πολίτη [14.10.2008]

Με την δεύτερη επιστολή του ο Συνήγορος απορρίπτει την δεύτερη εναλλακτική, δηλαδή να παρέμβει για να αφαιρεθεί ο όρος "δημόσια διαβούλευση" και να αντικατασταθεί από άλλους όρους. Δηλαδή δέχεται κατ' αποτέλεσμα ότι ο κρατικός ΟΠΙ μπορεί να προβαίνει και σε πράξεις που δεν προβλέπονται από την νομοθεσία ως αρμοδιότητές του, αλλά μπορεί να τις ονομάζει "δημόσια διαβούλευση", ενώ ο όρος αυτός αποτελεί αρμοδιότητα που ο νομοθέτης ρητά έχει απονείμει σε άλλους κρατικούς οργανισμούς όπως η ΕΕΤΤ. 

5. Επιστολή Data&Protection προς τον Συνήγορο του Πολίτη [29.10.2008]

Επισημαίνεται στον αρμόδιο Βοηθό Συνήγορο ότι σε συνάντηση που μνημονεύει και στην παραπάνω επιστολή του, δεσμεύθηκε ότι θα απευθυνθεί στον ΟΠΙ για να απαντήσει στις αναφορές των προσώπων που έχουν μείνει αναπάντητες. Σε αυτή τη συνάντηση είχε τονιστεί ότι, όπως είχε καταγραφεί και στην Αναφορά προς τον Συνήγορο, σε έναν από τους αναφερόμενους είχε δοθεί ρητή απορριπτική απάντηση από τον ΟΠΙ, ενώ σε άλλους (και ιδίως στην digitalrights.gr που είχε καταθέσει ολόκληρο υπόμνημα) δεν είχε δοθεί τίποτε τέτοιο. Με την επιστολή αυτή εκλήθη ο Συνήγορος να τηρήσει την δέσμευσή του απευθυνόμενος προς τον ΟΠΙ.

6. Επιστολή του Συνηγόρου προς τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας [7.11.2008]

Ύστερα από όλη την παραπάνω αλληλογραφία και αφού πέρασαν τρεις μήνες από την Αναφορά (που περιείχε ούτως ή άλλως όλο το υλικό που χρειαζόταν)  ο Συνήγορος του Πολίτη απευθύνεται στον ΟΠΙ αναφέροντας ότι για λόγους δεοντολογίας, αφού απάντησε σε έναν, θα πρέπει να απαντήσει και στους υπόλοιπους και κυρίως στην digitalrgights.gr. Αναφέρει ότι "προσήκει εν προκειμένω η αντιμετώπιση υπό τους ίδιους όρους ...  αποστολή ενημερωτικής απάντησης του φορέα σας προς την εν λόγω ένωση προσώπων".

5. Aπάντηση του ΟΠΙ στον Συνήγορο και Επιστολή Συνηγόρου [16.12.2008]

Ο ΟΠΙ απέστειλε στον Συνήγορο του Πολίτη τα αποδεικτικά παραλαβής των κειμένων ("Σας ευχαριστούμε κλπ"), ισχυριζόμενος ότι αυτά αποτελούν "απαντήσεις" προς τους ενιστάμενους. Προσκομίζει μάλιστα αντίγραφα αυτών των e-mail στον Συνήγορο. Ο Συνήγορος μένει ικανοποιημένος και ψέγει τον δικηγόρο των αναφερομένων ότι "μας διαβεβαιώσατε ότι τέτοιες απαντήσεις ουδέποτε είχαν αποσταλεί εκ μέρους του φορέα προς τους άνω εντολείς σας και ότι αντιθέτως ο φορέας είχε περιοριστεί να χορηγήσει απάντηση αποκλεισιτκά στα παρόμοιου περιεχομένου ηλεκτρονικά μηνύματα τα οποία είχατε προσωπικά αποστείλει." Φυσικά, ο Συνήγορος ξεχνάει εδώ ότι ο ΟΠΙ είχε στείλει στο δικηγόρο όχι μόνο αποδεικτικό παραλαβής, αλλά και χωριστή απορριπτική απάντηση στην προσωπική  πρόταση που υπεβλήθη για συνάντηση με τους χρήστες του διαδικτύου. Αυτή ήταν η διαφορετική αντιμετώπιση: ενώ σε εμένα ο ΟΠΙ απάντησε με ρητή απόρριψη, στους υπόλοιπους (digitalrights.gr κτλ) δεν είχε απαντήσει καθόλου. Τα αποδεικτικά παραλαβής δεν είχαν καμία σχέση με αυτο το θέμα και είναι προφανές ότι ο ΟΠΙ τα επικαλείται για να αποφύγει την ουσία: την αιτιολογημένη απάντησή του στο αναλυτικό υπόμνημα της digitalrights.gr 

6. Eπιστολή Data&Protection προς Συνήγορο του Πολίτη και Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας [29.12.2008]

Με αυτήν την επιστολή επισημαίνεται ότι τα "αποδεικτικά παραλαβής" των ενστάσεων των αναφερομένων δεν αποτελούν βέβαια εκπλήρωση της υποχρέωσης του ΟΠΙ για χορήγηση "ενημερωτικής απάντησης" στην digitalrights.gr όμοια όπως έγινε και με την περίπτωση του μεμονωμένου αναφερομένου το αίτημα του οποίου απορρίφθηκε ρητά. Αν ίσχυε κάτι τέτοιο, η παραλαβή αριθμού πρωτοκόλλου θα σήμαινε αυτομάτως και απάντηση στο αίτημα του πολίτη. Γι' αυτό ζητείται από τον Συνήγορο να παρέμβει εκ νέου ώστε ο ΟΠΙ να αποστείλει την προσήκουσα απάντηση στην digitalrights.gr

7. Επιστολή Συνηγόρου του Πολίτη σε Data&Protection και Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας [12.1.2009]

Χωρίς να απαντά στο γεγονός ότι άλλο είναι το "αποδεικτικό παραλαβής" κι άλλο η "ενημερωτική απάντηση" που ο ίδιος ζήτησε να χορηγηθεί στους ενιστάμενους, ο Συνήγορος εμμένει ότι ο δικηγόρος τον είχε διαβεβαιώσει πως ουδεμια απάντηση είχαν λάβει. Αρνείται να αναγνωρίσει ότι ο ΟΠΙ με τα αποδεικτικά παραλαβής δεν έχει εκπληρώσει την υποχρέωσή του και θεωρεί ότι ακόμα και η προηγούμενη επιστολή του στον ΟΠΙ ήταν "άνευ αντικειμένου", αφού ο ΟΠΙ είχε ... απαντήσει. 

8. Απάντηση Data&Protection προς Συνήγορο του Πολίτη και Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας

Επισημαίνεται για άλλη μια φορά ότι άλλο είναι "αποδεικτικό παραλαβής" κι άλλο "ενημερωτική απάντηση", η οποία ουδέποτε δόθηκε. Τονίζεται στον Συνήγορο του Πολίτη ότι η διαβεβαίωση αφορούσε την μη αποστολή "ενημερωτικής απάντησης" στην digitalrights.gr και τους άλλους. Επισημαίνεται ότι ο Συνήγορος δεν νομιμοποιείται να αναφέρεται σε δήθεν αντίθετες προς την αλήθεια διαβεβαιώσεις. 

9. Απολογητική επιστολή Συνηγόρου του Πολίτη για ανάληψη ευθύνης [29.1.2009] 

Με αυτήν την επιστολή ο Συνήγορος του Πολίτη δηλώνει ότι λυπάται για την παρανόηση και αναγνωρίζει ότι "λόγοι αβροφροσύνης απέναντι στο πρόσωπό σας με υποχρεώνουν να αναδεχθώ την σχετική ευθύνη".  Ωστόσο, αυτή η επιστολή δεν κοινοποιείται στον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας, αντίθετα με τις προηγούμενες. Έτσι, ο ΟΠΙ προφανώς αγνοεί ότι οι ισχυρισμοί του Συνηγόρου περί "διαβεβαιώσεων αντίθετων προς την αλήθεια" δεν ευσταθούν και ότι ο Συνήγορος λυπάται που παρανόησε ότι άλλο είναι το αποδεικτικό παραλαβής κι άλλο η ενημερωτική απάντηση, την οποία ουδέποτε έλαβε η digitalrights.gr από τον ΟΠΙ.

10.  Αίτημα χορήγησης απόφασης του ΟΠΙ περί διαβούλευσης [23.1.2009]

Ζητείται από τον ΟΠΙ να χορηγηθεί αντίγραφο απόφασης και πρακτικών περί διενέργειας δημόσιας διαβούλευσης. 

11. Απάντηση ΟΠΙ και απόφαση διενέργειας διαβούλευσης [27.1.2009]

Με αυτή την επιστολή του Προέδρου του ΟΠΙ χορηγείται απόσπασμα από το πρακτικό της συνεδρίασης του δ.σ. του ΟΠΙ με την οποία "το Δ.Σ. εξουσιοδότησε ομόφωνα την Διευθύντρια να καθορίσει το περιεχόμενο του ερωτηματολογίου, καθώς και τις ακριβείς ημερομηνίες έναρξης - λήξης της παραπάνω διαβούλευσης ή, αν υπάρξει ανάγκη, των τυχόν παρατάσεων."

12. Νέα επιστολή προς τον Συνήγορο του Πολίτη  και τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας [28.1.2009]

Κατόπιν της παραπάνω απάντησης του ΟΠΙ και της ομολογίας του δ.σ. περί "εξουσιοδοτήσεως" της Διευθύντριας, άρα παραδοχής ότι κατέχει την εξουσία για διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης, προσκομίζεται στον Συνήγορο αυτό το έγγραφο και ζητείται η αυτεπάγγελτη επέμβασή του για τη διόρθωση του εν λόγω ερωτηματολογίου, ενόψει του ότι προκαλεί σύγχυση για την εν γένει νομιμότητα της "ανταλλαγής αρχείων", η οποία "αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του συνταγματικού δικαιώματος συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας". Με αυτή την επιστολή υποδεικνύεται δηλ. στον Συνήγορο ότι διαθέτει και την αυτεπάγγελτη δυνατότητα επέμβασης, καθόσον εδώ θίγεται ένα συνταγματικό δικαίωμα με πράξεις και παραλείψεις που διενεργήθηκαν κατά ρητή κατ' εξουσιοδότηση του δ.σ. του ΟΠΙ.

13. Απάντηση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας προς τον Συνήγορο του Πολίτη

Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον από όλα τα κείμενα της υπόθεσης. Ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας, διαφωνώντας ξεκάθαρα με τον Συνήγορο του Πολίτη, αναφέρει ότι "η διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης εκ μέρους του ΟΠΙ εμπίπτει στις αρμοδιότητές του σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και την μέριμνα για την εφαρμογή του ν.2121/1993". Δηλαδή ο ΟΠΙ αντιλαμβάνεται την δημόσια διαβούλευση ως αρμοδιότητά του, άρα ως μέρος της ενάσκησης της δημόσιας εξουσίας που του έχει ανατεθεί από τον νομοθέτη. Αντίθετα, ο Συνήγορος του Πολίτη, επειδή θεωρούσε ότι η διενέργεια διαβούλευσης δεν συνιστά ενάσκηση δημόσιας εξουσίας, δεν ενέπιπτε στον συνηγορικό έλεγχο. 

Περαιτέρω,  ο ΟΠΙ αναφέρει ότι η δημόσια διαβούλευση συνιστά "μια δημοκρατική πρόσκληση υποβολής απόψεων από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς με απόλυτη διαφάνεια ώστε να έχει στη διάθεσή του ενδεικτικά στοιχεία που θα τον βοηθήσουν στην υλοποίηση των αρμοδιοτήτων που του έχουν ανατεθεί", δηλαδή στην εισήγηση νομοσχεδίου με την οποία θα αίρεται το απόρρητο για παραβάσεις πνευματικής ιδιοκτησίας και ως στατιστικά στοιχεία ο ΟΠΙ θα επικαλείται αποτελέσματα δημόσιας διαβούλευσης στην οποία έχει διατυπώσει ερώτηση με την οποία η ανταλλαγή αρχείων μεταξύ των χρηστών θεωρείται εξ ορισμού "πειρατεία".

 

Και παρ' όλο που αντιλαμβάνεται την διαβούλευση ως μέρος των αρμοδιοτήτων του, ταυτόχρονα αποφεύγει να απαντήσει στις ενστάσεις που έχουν υποβληθεί ως προς το ερωτηματολόγιο, παραβιάζοντας την σχετική συνταγματική επιταγή, γεγονός που  ο Συνήγορος του Πολίτη αρνείται να αναγνωρίσει. 

14. Τελική κλήση προς τον Συνήγορο για παρέμβαση [2.2.2009]

Με αυτή την επιστολή παρουσιάζεται το παραπάνω έγγραφο  εξηγούνται στο Συνήγορο του Πολίτη οι δυνατότητές του:

(α) ή θα συμφωνήσει με τον ΟΠΙ ότι η διαβούλευση είναι αρμοδιότητά του κι άρα οφείλει να απαντήσει αιτιολογημένα στους ενιστάμενους κατά το Σύνταγμα 

(β) ή θα εμμείνει στην αρχική του θέση ότι η διαβούλευση δεν είναι αρμοδιότητα του ΟΠΙ κι άρα ο Συνήγορος μπορεί να επισημάνει στον ΟΠΙ ότι οφείλει να απέχει από ενέργειες που δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του. 

15. Τελική απάντηση του Συνηγόρου του Πολίτη [6.2.2009 - απεστάλη με φαξ στις 3.3.09]

Ο Συνήγορος του Πολίτη εμμένει στην αρχική θέση του ότι η διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης δεν αποτελεί ενάσκηση δημόσιας εξουσίας, αλλά δεν παρεμβαίνει για να εξηγήσει στον ΟΠΙ ότι οφείλει να απέχει από ενέργειες οι οποίες δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες που του έχει αναθέσει ο νομοθέτης. Ο Συνήγορος θεωρεί ότι εάν επενέβαινε θα συνέχεε ανεπίτρεπτα την απόφαση του ΟΠΙ για διενέργεια διαβούλευσης με άσκηση δημόσιας εξουσίας και την συμμετοχή σε διαβούλευση με το δικαίωμα του αναφέρεσθαι στις αρχές. 

Από την αρχή εξηγήθηκε στον Συνήγορο ότι άλλο η συμμετοχή σε δημόσια διαβούλευση με την απάντηση του ερωτηματολογίου κι άλλο η υποβολή ένστασης (αναφοράς) για το ίδιο το περιεχόμενο του ερωτηματολογίου. Στην δεύτερη, υπάρχει υποχρέωση απάντησης.

Με τη λογική του Συνηγόρου του Πολίτη, η υποβολή ένστασης για το κύρος των εκλογών θα σήμαινε συμμετοχή στις ίδιες τις εκλογές και το Κράτος δεν θα είχε άλλη υποχρέωση παρά την καταμέτρηση της ένστασης ως ψηφοδελτίου. 

Με τη λογική του Συνηγόρου του Πολίτη, αν ένας αστυνομικός σας εξυβρίσει αναίτια στο δρόμο, δεν είναι ελεγκτέα η αστυνομία, επειδή το όργανο δεν "άσκησε δημόσια εξουσία".

Πέρα από την άρνηση του Συνηγόρου του Πολίτη να επέμβει σε μια υπόθεση που μπορεί να έχει σοβαρότατες συνέπειες για την προστασία του απορρήτου στο Διαδίκτυο, εντυπωσιακή παραμένει και η σιωπή του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας, ο οποίος οχυρώθηκε πίσω από τις εσφαλμένες ερμηνείες του Συνηγόρου (με τις οποίες όμως διαφωνεί!) προκειμένου βεβαίως να μην αντιμετωπίσει ποτέ τις σοβαρές ενστάσεις που τέθηκαν με το υπόμνημα της digitalrights.gr.

Παράλληλα, ο ΟΠΙ φαίνεται πως ετοιμάζει το έδαφος για την άρση του απορρήτου και για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, διότι εκτός από την εν λόγω διαβούλευση, στην ιστοσελίδα του μεταδίδεται κάθε είδηση σχετικά με την αντίστοιχη γαλλική νομοθεσία, αλλά και η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου K.U. κατά Φινλανδίας, η οποία δεν έχει καμία σχέση μεν με την πνευματική ιδιοκτησία, αλλά αναφέρεται στο θέμα της άρσης του απορρήτου στο Διαδίκτυο. 

Ενώ υπάρχουν θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας για να ασχοληθεί ο ΟΠΙ (όπως οι σχέσεις εκδοτών με τους συγγραφείς τους), φαίνεται ότι τον ενδιαφέρει περισσότερο πως θα αίρεται ευκολότερα το απόρρητο και πως θα μειωθούν οι ελευθερίες των χρηστών του Διαδικτύου. Λες και εμείς είμαστε το πρόβλημα και όχι οι εταιρίες που δεν έχουν ακόμα καταλάβει πως να αξιοποιήσουν το Διαδίκτυο προς όφελός τους. 

5 Αγωγές κατά της Αρχής Δεδομένων λόγω παρέλευσης άπρακτης προθεσμίας

Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection κατέθεσαν σήμερα πέντε (5) αγωγές εναντίον της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Ο λόγος κατάθεσης και των πέντε αγωγών ήταν η μη διεκπεραίωση των υποθέσεων των εναγόντων εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των 50 ημερών.

Οι υποθέσεις των εναγόντων εκκρεμούν στην Αρχή από τον Ιούλιο του 2007, τον Νοέμβριο του 2007, τον Ιούνιο του 2008, τον Σεπτέμβριο του 2008 και τον Δεκέμβριο του 2008 αντίστοιχα και σε καμία από αυτές τις υποθέσεις δεν έχει εκδοθεί απόφαση. Η Αρχή έχει ασχοληθεί μόνο με μία από αυτές τις υποθέσεις, χωρίς όμως να έχει κοινοποιηθεί ακόμη κανένα αποτέλεσμα. 

Η Αρχή έχει υποχρέωση τήρησης της προβλεπόμενης προθεσμίας 50 ημερών για τη διεκπεραίωση υποθέσεων πολιτών (άρθρο 4 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας), ενώ αν αν μία υπόθεση "δεν μπορεί να διεκπεραιωθεί λόγω αντικειμενικής αδυναμίας, ειδικά αιτιολογημένης, η αρμόδια υπηρεσία οφείλει εντός πέντε (5) τουλάχιστον ημερών από την εκπνοή τους, να γνωστοποιήσει τους λόγους της εγγράφως στον αιτούντα: α) τους λόγους της καθυστέρησης, β) τον υπάλληλο που έχει αναλάβει την υπόθεση και το τηλέφωνό του για την παροχή πληροφοριών και γ) κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία" (άρθρο 4 παρ. 2 ΚΔΔΙαδ). Στην προκειμένη περίπτωση η Αρχή ούτε αυτή την υποχρέωση τήρησε.

Η άπρακτη παρέλευση της 50ήμερης προθεσμίας είναι ένα μόνιμο  πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων τα τελευταία χρόνια. Αξίζει να αναφερθεί ότι από τις 47 δημοσιευμένες αποφάσεις του 2008, μόνο σε μία περίπτωση η Αρχή τήρησε την προθεσμία αυτή, όπως έχει καταγραφεί και στην "Αξιολόγηση αποτελεσματικότητας της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για το 2008" που δημοσιοποιήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2009 από τις νομικές υπηρεσίες Data&Protection. Δυστυχώς, το φαινόμενο εξακολουθεί και για όλες τις μέχρι σήμερα δημοσιευμένες αποφάσεις του τρέχοντος έτους 2009: όλες αφορούν υποθέσεις περασμένων ετών, γεγονός που σημαίνει ότι οι νέες υποθέσεις από τον Ιανουάριο έως σήμερα, εκκρεμούν. 

Για τις περιπτώσεις που οι δημόσιες αρχές δεν τηρούν τις προβλεπόμενες προθεσμίες, σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν.1943/1991 επιδικάζεται ειδική αποζημίωση στους ενδιαφερομένους, από Ειδικές Επιτροπές που λειτουργούν στο Υπουργείο Εσωτερικών (για παρέλευση προθεσμιών από υπουργεία) ή στην κατά τόπον Περιφέρεια της εκάστοτε υπηρεσίας. Ειδικά όμως για την περίπτωση των ανεξάρτητων αρχών, σύμφωνα με τη Γνωμοδότηση 591/2000 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η αποζημίωση αυτή δεν είναι δυνατόν να επιδικαστεί από αυτές τις Επιτροπές, διότι αυτό θα σήμαινε ανεπίτρεπτο διοικητικό έλεγχο σε ανεξάρτητη αρχή. Σύμφωνα όμως με την ίδια Γνωμοδότηση, σε κάθε περίπτωση οι Αρχές δεσμεύονται από την προβλεπόμενη προθεσμία των 50 ημερών (πλειοψηφία 20 μελών ΝΣΚ), ενώ κατά τη μειοψηφία (11 μέλη ΝΣΚ) οι Αρχές δεν δεσμεύονται μεν από την νομοθετική προθεσμία, αλλά από την ίδια την συνταγματική επιταγή του άρθρου 10 παρ. 1 του Συντάγματος που αναφέρει ότι οι αρχές "είναι υποχρεωμένες να ενεργούν σύντομα κατά τις κείμενες διατάξεις και να απαντούν αιτιολογημένα σε εκείνον που υπέβαλε την αναφορά".

Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ενάγοντες ζήτησαν από το Διοικητικό Πρωτοδικείο ως αποζημίωση κατά του Ελληνικού Δημοσίου το ελάχιστο προβλεπόμενο ποσό που αναφέρει ο νόμος  ότι πρέπει να επιδικάζεται από κάθε παράβασή του, δηλ. 5.869,41 ευρώ ανά περίπτωση (άρθρο 23 παρ. 2 Ν.2472/1997). 

Το ίδιο το γεγονός ότι ο πολίτης υποχρεώνεται να ζητήσει την δικαστική προστασία προκειμένου να ανταποκριθεί μια ανεξάρτητη αρχή  στις συνταγματικές της υποχρεώσεις είναι εξαιρετικά λυπηρό. Ωστόσο, θα αποτελέσει μια πρακτική που οι νομικές υπηρεσίες Data&Protection πρόκειται να ακολουθήσουν σταθερά από εδώ και στο εξής, για κάθε δημόσια υπηρεσία που δεν τηρεί τις παραπάνω υποχρεώσεις της για σύντομη ενέργεια.  Η γραφειοκρατία σημαίνει επιπλέον κόστος για όλους μας και γι' αυτό πρέπει να εφαρμοστεί απαρέγκλιτα ο νόμος για την αποζημίωση από το Ελληνικό Δημόσιο αυτού του κόστους. 

Οι νομικές υπηρεσίες κοινωνίας της πληροφορίας Data&Protection δραστηριοποιούνται στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησία, της προστασίας προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης στα έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης. 

H είδηση μεταδίδεται στα αγγλικά και από το The Data Protection News.