DE EERSTE SNEEUW - FIRST SNOW

We zitten nu echt in de donkere dagen voor Kerst en.........vanmorgen vielen de eerste sneeuwvlokken. Inmiddels sneeuwt het flink. Op het glazen dak van de serre ligt een laagje sneeuw en zelfs het glas is aan één kant helemaal besneeuwd omdat ik de verwarming hier niet hoger zet dan 10 gr.C.
Afgelopen week heb ik de, nog door mijn vader gemaakte, kerststal weer tevoorschijn gehaald en in de serre geplaatst. Ik vind het altijd leuk om de stal in te richten, alsof ik met een poppenhuis aan het spelen ben. Doe wat hooi in de stal zodat ze allen lekker warm zitten, de ezel en de os, het kindeke Jezus in de voederkrib met Jozef en Maria en de drie koningen op de achtergrond kijken toe. Boven op de balk staat een engel. Voor buiten de stal heb ik mos verzameld in de tuin en daar lopen de schapen met lammetjes. De herder heeft een lammetje onder zijn arm en een kameel ligt vastgebonden aan het hek. 
Mijn vader was goed in houtsnijden, dieren waren zijn specialiteit. Gek genoeg was hij heel slecht in het maken van mensen, daarvan klopten de verhoudingen zelden of nooit, vooral de engel is hier weer een mooi voorbeeld van. We moesten daar altijd heel erg om lachen.

We are back in the dark days before Christmas and......this morning the first snowdrops were falling. In the meantime it's snowing hard. The glass roof of the conservatory is covered with a layer of snow and even the glass on one side is completely snowy because I keep the heating low on not more than 10 degr.C.
Last week I pulled out the Nativity scene, made by my father a long time ago, and put it in the conservatory. It's always nice to decorate the barn, as if I am playing with a doll's house. I do some hay in the barn so they all are warm, the donkey and the ox, the baby Jezus in the feed crib with Jozef and Maria and the three kings are watching in the background. In the ridge of the barn is an angel. I covered the soil outside with some moss from the garden and sheep with lambs are grazing there. The shepherd carries a lamb under his arm and a camel is tied to the fence.
My father was good in woodcarving, especially animals. Funnily enough he was very bad in making people, the proportions were never or rarily correct, especially the angel is a good example of this. We always had to laugh about it.

Ik kijk voor en achter door de ramen naar buiten, het ziet er guur uit, maar de grauwe wereld verandert snel in een prachtige witte wereld.

I look through the windows at the front and the back of the house, it looks bleak, but the gray world changes rapidly into a beautiful white world.

Toch wel enthousiast geworden, ga ik naar buiten om wat foto's te maken en daarna de kippen een lekker hapje te geven van kool, sla, appel en een boterham naast hun normale voer.

Despite the cold and wet I get excited and go outside to make some photos of the garden and afterwards I bring the chickens a tasty snack of  a sandwich with cabbage, lettuce and apple besides their normal food of grains.

Brrrr, weer binnen duik ik met een beker koffie in mijn hol tussen de boeken. Behalve voor de kachel in de huiskamer, is dit de beste plek om deze donkere dagen door te brengen.  Op de boekenmolen staat het enorme boeket chrysanten dat ik enkele dagen geleden van een vriendin kreeg. Ik ga even lekker lezen in het kortgeleden gekochte boekje 'Vrouwen met groene vingers zijn buiten gewoon' van Claudia Lanfranconi en Sabine Frank.

Brrrr, inside again I dive into my den with a mug of coffee between the books. Except for the stove in the living room is this the best place to spend these dark days.  On the bookmill is the huge bouquet of chrysanthemums I received from a friend a few days ago. I'm going to have a nice read in the recently bought book 'Women with green fingers are out of the ordinary'  written by Claudia Lanfranconi and Sabine Frank. Originally it's a German book, named 'Die Damen mit dem grünen Daumen'.

Zo dit is het weer voor vandaag, intussen kijk ik buiten en zie dat het regent........helaas, de witte wereld begint zich hier weer op te lossen tot een griebelgrauwe wereld.

So this is it for today, meanwhile I look outside and see that it's raining.........the white world is starting to dissolve again into a gizzled gray world.

DE LAATSTE CHRYSANTEN EN EEN MORBIDE GEDICHT - THE LAST MUMS AND A MORBID POEM.

We hebben deze herfst nog niet veel dichte mist gehad en betrekkelijk weinig sombere dagen. November is dit jaar heel afwisselend, regen, wind, zon, mist, zon, grijs, zon, regen, grijs, zon...... Als ik 's morgens met Snarf ga rondspoken, is het nog nauwelijks licht.  De stilte komt je tegemoet, de geur van mos op verrotte boomstronken, paddenstoelen. De vogels zijn stil, soms fladderen wat kleine vogeltjes op uit het blad op de vochtige aarde. In de grauwe atmosfeer herken je ze nauwelijks. Een afgeknapte boom leunt tegen een andere boom en aan een overhangende tak hangt iets te wapperen, een half vergane ekster. 

Dit doet me denken aan een oud gedicht uit 1852 van Piet Paaltjens wat ik las in het boekje "Keur van Scherts en Luim", uit onze Nederlandsche Dichters verzameld door W.J. van Zeggelen,  aan het eind van de 19de eeuw uitgegeven door H.A.M. Roelants te Schiedam. Het is een tragisch maar ook humoristisch gedicht, waar ik altijd erg om moet lachen. 

This autumn we have not had much dense fog and relatively few gloomy days. November is quite varied this year, rain, wind, sun, fog, sun, gray, sun, rain, gray, sun.........When I go out in the morning haunting with Snarf, it is hardly light. The silence is overwhelming, the smell of moss on rotten wood stumps, fungis. The birds are silent, some small birds flutter out of the leaves on the damp earth. In the gray atmosphere you hardly recognize them. A fallen tree is leaning against another tree and an overhanging branch has something fluttering, a decaying magpie. 
This reminds me to an old poem, written in 1852 by Piet Paaltjens. I read it in the booklet "A variety of banter and fancy", poems by Dutch poets collected by W.J. van Zeggelen, issued by H.A.M. Roelants, Schiedam at the end of the 19th century. When I read this poem I always have to laugh, it is tragic but so humorous.

DE ZELFMOORDENAAR

In het diepst van het woud

-'t Was al herfst en erg koud -

Liep een heer in zijn eentje te dwalen.

Och, zijn oog zag zoo dof!

En zijn goed zat zoo slof!

En hij tandknerste, als was hij aan 't malen.

"Ha!" dus riep hij verwoed,

"Ik heb een adder gebroed,

Neen, erger, een draak aan mijn borst hier!"

En hij sloeg op zijn jas,

En hij trapte in een plas;

't Spattend slik had zijn boordjes bemorst schier.

En meteen zocht zijn blik

Naar een eiketak, dik

Genoeg om zijn lichaam te torschen.

Daarna haalde hij een strop

Uit zijn zak, hing zich op,

En toen kon hij zich niet meer bemorsen.

Het werd stil in het woud

En wel tienmaal zoo koud,

Want de wintertijd kwam. En intusschen

Hing maar steeds aan zijn tak,

Op zijn doode gemak,

Die mijnheer, tot verbazing der musschen.

En de winter vlood heen,

Want de lente verscheen,

Om opnieuw voor den zomer te wijken.

Toen dan zwierf - 't was erg warm-

Er een paar arm in arm

Door het woud. Maar wat stond dat te kijken.

Want, terwijl het, zoo zacht

Koozend, voortliep en dacht :

Hier onder deez'eik is 't goed vrijen,

Kwam een laars van den man,

Die daar boven hing, van

Zijn reeds langverteerd linkerbeen glijen.

"Al mijn leven! van waar

Komt die laars!"riep het paar,

En werktuigelijk keek het naar boven.

En daar zag het met schrik

Dien mijnheer, eens zoo dik

En nu tot een geraamte afgekloven.

Op zijn grijnzenden kop

Stond zijn hoed nog rechtop,

Maar de rand was er af. Al zijn linnen

was gerafeld en grauw

Door een gat in zijn mouw

Blikten mieren en wurmen en spinnen.

Zijn horloge stond stil,

En een glas van zijn bril

Was kapot en het ander beslagen.

Op den rand van een zak

Van zijn vest zat een slak,

Een erg slijmrige slak, stil te knagen.

In een wip was de lust 

Om te vrijen gebluscht

Bij het paar. Zelfs geen woord dorst het te spreken,

't Zag van schrik zo spierwit

Als een laken, wen dit

Reeds een dag op het gras ligt te bleeken.

                                     -Piet Paaltjens-

I could not find an official translation of above poem, so I tried to translate it myself :

THE SUICIDE

In the depths of the forest
It was already autumn and very cold
Walked a gentleman on his own to wander.
Oh, his eyes looked so dull!
And his clothes were so weird.
He gritted his teeth, as if he was grinding.

Ha, so he called frantically
I have a brood of vipers,
No, worse, a dragon on my chest here,
And he hit on his coat,
and he stepped in a puddle,
the splashing mud made his cuffs dirty.

And immediately searched his gaze
For a branch of an oak, thick enough
to carry his body.
Then he pulled a rope from his pocket,
Hung himself.
And then he could not longer bedabble.

It became quiet in the forest,
And ten times as cold,
Because winter came. 
And meanwhile still hung on his branch,
Dead at ease,
That gentleman, to the amazement of sparrows.

And winter passed,
for spring appeared,
to depart for summer again,
Then wandered over - it was very hot -
A love couple arm in arm through the forest.
But how they were puzzled.

Because, while they went forth, so sweet in love,

And thought:

Below this oak it is good to make love.

Came a boot down of the man hanging there,

Slipping of his long digested left leg.

"All my life! from where does that boot come",

cried the love couple.

And mechanically they looked up,

And there they saw with terror

That gentleman, once so thick,

And now gnawed to a skelton.

On his grinning head,

Was still upright his hat.

But the edge had gone. All his linen

was frayed and drab.

Through a hole in his sleeve

gazed ants and worms and spiders.

His watch had stopped,

And a glass of his spectacles

was broken and the other was fogged.

On the edge of a pocket

of his vest was a snail,

A very slimy snail, gnawing quietly.

In a flash the lust to make love was extinguished by the couple.

They even dared to speak a word.

They looked as white as a sheet,

Already a whole day on the grass to bleach.

Snarf haalt me uit mijn overpeinzingen door tegen mijn scheenbeen te schoppen.  Hij wil hiermee zeggen:
"Kom op, aan het werk, laat die bal nog eens vliegen, ik haal hem wel weer op".  We lopen en rennen langs de rand van de bosjes en staan dan weer even stil bij het water........Het is zo mooi, maar dat vind ik elke dag weer. Het is inmiddels lichter geworden.

Snarf takes me out of my musings by kicking against my shins. He wants to say:
"Come on, back to work, let that ball fly again, I'll catch and bring it back". We walk and run along the border of the bushes and have a break at the edge of the water..........So beautiful, but that is what I think every day.  In the meantime it is getting lighter. 

En over de Rottemeren komt de zon op, het wordt weer een mooie herfstdag.

And across the lakes of the Rotte, the sun is rising, it will be another beautiful autumn day.

Het is overigens wel een koude dag, dus pluk ik alle chrysanten die nog mooi zijn in de tuin om er binnen nog even van te genieten.

It is a cold day, so I gather all the flowering chrysanthemums in the garden to enjoy them in the house.

Ik maak geen ingewikkelde bloemstukken, maar zet alles doorelkaar in kannen en koffiepotten en neem er dan zelf ook een beker koffie bij.

I don't make complicated flower arrangements, but put everything together in pitchers and coffee pots. 
And then I make myself a mug of coffee.

HERFST DINER

Voor afgelopen zaterdag hadden we oude vrienden uitgenodigd voor een etentje.  De dames hadden voorgesteld dat ik voor het hoofdgerecht en zij voor de andere gerechten zouden zorgen. Dat was lief van ze en fijn voor mij want het alleen verzorgen van een dineetje voor 18 personen is wel een flinke klus.

Ik gaf ze wel een opdracht, het eten moest "de herfst" als thema hebben en verder mochten ze me verrassen.

Eén van de dames had voor ieder een herfstfoto op het bord gelegd met achterop een naam.  Na twee gangen werden de foto's opgehaald, geschud en weer neergelegd, zodat er van plaats gewisseld werd.

We zitten midden in het jachtseizoen, een goede gelegenheid om mijn lachende wilde zwijnenkop eens te tonen.  Heb hem niet zelf geschoten hoor, hij is afkomstig uit een kasteel in Frankrijk. Het zwijn wordt gedoogd door mijn man en kinderen en ze zijn er zelfs aan gewend geraakt. Bezoekers kijken soms afkeurend en kunnen nauwelijks geloven dat zo'n romantische rozenliefhebster als ik, niet alleen van levende dieren en planten hou, maar ook van opgezette beesten.

In ons bibliotheekje hangt een reproductie van een vossenjacht, welke ik ooit in een curiosawinkeltje vond. Het is een prachtige scène van een vos die een schooltje binnenvlucht met de honden er achter aan.  Ik durfde het zelf niet te kopen, maar mijn dochter fluisterde het mijn man in en toen kreeg ik het als verrassing van hem.

En ja, deze vos is ooit wel gevangen, ik vond dit "vosje" op een rommelmarkt. Ik draag hem niet om mijn nek al vind ik dat wel mooi, maar hij hangt in de gang over de oude koffer die mijn schoonvader in 1947 in het toenmalige Nederlands-Indië vergezelde. Hij kijkt naar ons als we binnenkomen.

De voorbereidingen voor een etentje zijn altijd grote pret, nou ja, heel mijn interieur moest ongeveer verbouwd worden omdat ik met z´n allen aan één lange tafel wilde zitten, een tafelstuk van mijn laatste chrysanten maken, passende tafellakens, hiervoor nam ik de 2 nieuwe ecru pompdoekkleden en mijn qua kleur bijpassend "wild" tafellaken in het midden. Alle passende serviesgoed uit de kast en de kelder, kaarsen en herfstbladeren maakten de tafel af.  De hertenstoofpot met stoofpeertjes en rode kool, kon ik van te voren klaarmaken.

De grootste uitdaging van het maken van bloem decoraties is voor mij altijd het uitsluitend gebruik maken van materiaal uit eigen tuin. Op deze standaard heb ik het volgende gebruikt: 1 bloeiende aar van een Miscanthus grassoort, bijna alle laatste Chrysanten, Sedums, enkele laatbloeiende Achilleas 'Paprika', Hedera, een roos Peaudouce, een roos Pat Austin en enkele takjes van mijn Asparagus in de kas. Het ziet er weer heel Victoriaans uit.

Toen kwamen de gasten en verrast werden we.........het werd een lang avondvullend bourgondisch diner van 8 gangen. Een amuse met wel 3 verschillende smaakbelevingen, pittige wortelsoep, druiven met gerookte kip op een bedje van veldsla, een spoom, de hertenstoofpot, een appelpannenkoek met ijs en room, diverse kazen, koffie met zelfgemaakte sinaasappellikeur en o.a. heerlijke zelfgemaakte truffels en mini-cupcakes.  Ondertussen had Snarf het ook reuze naar zijn zin, de hele avond bleef hij erbij. Meestal slooft hij zich bij bezoekers het eerste kwartiertje erg uit om aandacht te trekken, waarna hij zich terugtrekt in de bibliotheek. Nu deed hij soms een hazenslaapje op zijn kussen om daarna weer eens rond te gaan om iemand tot spelen te verleiden of om een stukje kaas te bedelen. Waarbij hij meestal wel succes had. Ik moest denken aan een schilderij van Jan Steen, maar dan in een moderne versie.

CHRYSANTEN

"In de herfst springt de betoverende kleur van de wilde chrysant uit het gebladerte. Zijn koele geur zweeft over de herfstwateren" 

Bovenstaand citaat is van de Chinese dichter Wang Chien, meer dan duizend jaar geleden geschreven. 

 

De chrysant heeft over het algemeen een wat saai imago en er bestaan nogal wat vooroordelen over : oubollig, boeketvuller, grafbloem, herfstassociatie. Toch is het één van de meest verkochte bloemen in Nederland. Dat zal wel komen doordat ze het heel jaar rond verkrijgbaar zijn tot bij de benzinepomp aan toe en dat ze ontzettend lang goed blijven op de vaas, dus waar voor je geld.  Waarom zijn ze het hele jaar verkrijgbaar?  Ze worden op grote schaal gekweekt in onze kassen en geëxporteerd naar landen zoals o.a. Frankrijk, waar het een grafbloem is.  Geef een Fransman dan ook nooit een bos chrysanthen cadeau want dat zal hij niet waarderen.

De naam van de bloem komt uit het Grieks: "chrusos" wat goud betekent en "anthemom" betekent bloem.

De chrysant is een heel oud cultuurgewas en komt van oorsprong uit China en Japan. In deze landen heeft de chrysant een hoog aanzien. Chrysanten bloeiden in bronzen potten aan de oever van spiegelende vijvers, en wie er stil genietend naar keek, genoot op dat moment van de sierlijke vorm en de bitter prikkelende herfstgeur en verheugde zich op de genietingen die nog komen zouden. Want chrysanten werden in China niet alleen gekweekt voor esthetische, maar ook voor gastronomische genoegens. Ze maakten o.a. chrysantenwijn, door de bloemen te laten gisten met gekiemde gierst. Deze wijn moest een jaar lang rijpen en werd gedronken op de negende dag van de negende maand om zich te verzekeren van een lang, vredig en gezond leven. Ook gelooft men in China dat het eten van chrysantenbloemen ouderdomskwalen niet alleen kan voorkomen, maar zelfs genezen.

In Japan werd het de "Nationale Bloem". De troon van de vroegere Japanse keizers werd bedekt met chrysanten, waardoor deze troon de naam Chrysantentroon kreeg. Door de bloem af te beelden met zestien stralen, gaven ze bovendien aan dat er sprake was van goddelijke macht. In Japan verzekert één bloemblaadje onderin een glas wijn je al van een lang en gezond leven. Wat betreft het eten van chrysanten, spelen deze in de hedendaagse Japanse keuken een belangrijkere rol dan in de chinese keuken.

De Chrysanthemum behoort tot de familie van de Asteraceae. Andere snijbloemen van deze familie zijn o.a., de Achillea, de Aster, de Leucanthemum en de Solidago.
Het geslacht Chrysanthemum is zeer omvangrijk en omvat ongeveer 200 botanische soorten. De Chrysanthemum morifolium is in ons land de belangrijkste soort vanwege de zeer grote verscheidenheid aan vormen en kleuren.

Afgelopen weekend heb ik veel chrysanten uit mijn tuin geplukt, maar heb er ook nog wat laten staan, in de hoop dat ze volgende week nog goed zijn voor een herfstarrangement op mijn eettafel als ik 15 mensen te eten krijg.

Dit hart ligt op een tafeltje op de veranda gevuld met chrysanten.

De chrysanten staan op een tafel in een losse, ietwat slordige stijl, geschikt.  In de kopjes en asbak van een slakkenhuisserviesje liggen ook enkele bloemen.

Onderstaand boek is een deel van de serie "Present-Day-Gardening" uit het begin van de 20ste eeuw. Oude  boekjes met schitterende platen, ook nog goed leesbaar, die tot mijn favorieten in mijn verzameling tuinboeken behoren. Heb er jaren over gedaan voordat ik ze allemaal gevonden had maar dat was ook erg leuk.

De laatste paar bloemen heb ik op de tafel gezet met de brownies die ik voor afgelopen weekend gebakken had. 

"From the easteern hedge, I pluck chrysanthemum flowers, 

And idly look towars the southern hills"

(Chinese poet Tao Qian, 365-427)